NATIONAL PROJECTS

 

Proje Adı: Mersin Çocuk Üniversitesi; Denizimi Tanıyorum ve Koruyorum

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2012

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ahmet Erkan Kıdeyş, Ayşe Gazihan Akoğlu

Kapsam: Son yıllarda yapılan araştırmalar denizlerimizin ekolojik kalitesi ile deniz canlılarının çeşitliliğinde ve miktarlarında azalmalara işaret ederken bazı canlı türlerinin de yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kaldığını ortaya koymaktadır. Dünya genelinde olduğu gibi üç tarafı denizlerle çevrili ve 8 bin km’den uzun bir sahil şeridine sahip olan ülkemizde de gelecek neslin denizleri tanıması ve koruma bilincine sahip olması deniz ekosistemi ve biyo-çeşitliliğinin geleceği için büyük önem taşımaktadır. Bu  proje kapsamında  Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü tarafından Mersin Üniversitesi ve Mersin İl Milli  Eğitim  Müdürlüğü  işbirliği  ile  uygulamalı deniz bilimleri eğitimi verilmiş ve bu eğitim ile ilköğretim 6., 7. ve 8. sınıftaki öğrencilere deniz bilimini tanıtabilmek, bilimsel bakış açısını aşılayabilmek ve deniz  ekosistemini  koruma bilincini uyandırabilmek hedeflenmiştir.

URL: k12.ims.metu.edu.tr

Proje Adı: Mersin Körfezinde (Kuzeydoğu Akdeniz) Sınırlayıcı Besin Elementleri Deneyleri Birincil Üretim Üzerine Olası Etkilerinin Belirlenmesi

Destek Kaynağı ve Süresi: BAP / 2011

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Zahit Uysal

Kapsam: Bu araştırma projesi dünyanın en verimsiz (oligotrofik) denizi olarak kabul edilen Doğu Akdeniz’in nehir girdilerinin en yoğun olduğu kuzeydoğu Akdeniz sularında, denizlerde besin zincirinin ilk halkasını oluşturan ve birincil üreticiler olarak da tanımlanan bitkisel planktonun (fitoplankton) değişken besin elementi düzeylerinde nicel ve nitel açıdan tepkilerini ve populasyonda olası değişimlerin saptanmasını amaçlamaktadır.

URL: -

 

Proje Adı: Türkiye Kıyılarında Kentsel Atıksu Yönetimi, Sıcak Nokta ve Hassas Alanların Yeniden Tanımlanması, Atık Özümseme Kapasitelerinin İzleme Modelleme Yöntemleriyle Belirlenmesi ve Sürdürülebilir Kentsel Atıksu Yatırım Planlarının Geliştirilmesi

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2008 – 2011

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Süleyman Tuğrul

Kapsam: Mevcut koşullara ve eğilimlere göre ülkemiz kıyısal alanlarında Sıcak Nokta (SN) ve Hassas Alan (HA)’ların güncellenmesi/belirlenmesini, AB kriterleri, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) Akdeniz Eylem Planı (MAP), mevcut ulusal mevzuat ve imzalanan uluslar arası sözleşmeleri dikkate alarak karada ve deniz ortamında en uygun kirlilik izleme ağının kurulmasına yönelik bir metodoloji geliştirilmesini; Akdeniz Bölgesi Kirliliğinin Değerlendirilmesi ve Kontrolü Programı (MED POL) Faz IV Ulusal İzleme Programı (2007-2013) Stratejisi’nin bu metodoloji üzerine kurulmasını ve MED POL Faz IV Anlaşmasının revize edilmesini; ötrofikasyon riski ve sosyoekonomik önem açısından öncelikli alanlar olarak belirlenen Mersin ve İzmir Körfezlerinin besin elementleri özümseme kapasitelerinin ve ötrofikasyon durumunu belirlemeye olanak verecek izleme, ölçümlerle birlikte kıyı su kalitesi+ötrofikasyon modellerinin geliştirilmesini, öncelikli SN ve HA’ların besin elementleri özümseme kapasitelerinin ve sınırlayıcı besin elementlerinin belirlenmesini; ülkemiz kıyıları SN ve HA’ları için besin elementleri kalite standartlarının belirlenmesini; model uygulama alanları için kentsel atıksu özümseme kapasitelerini; güncellenen noktalar için ötrofikasyon riski oluşumuna önemli bir girdi sağlayan kentsel atıksulardan kaynaklı azot ve fosforun yöre koşullarına en uygun giderim teknolojilerinin literatür ölçekli çalışmalarla belirlenmesini; özellikle turizmin yeni gelişmekte olduğu yerleşimler için desantralize atıksu yönetim ve arıtılan atıksuların sulama suyu olarak kullanım alternatiflerini araştırılmasını, Kara Kökenli Kirleticiler Ulusal Eylem Planı (KKK UEP)’ndaki SN ve HA’lara ait kentsel atıksu arıtımı yatırım portföyünün bu sonuçlara göre revize edilmesini içermektedir.

URL: -

Proje Adı: Mersin Körfezi’nde (Kuzeydoğu Akdeniz) birincil üretim miktarlarının mevsimsel değişimleri

Destek Kaynağı ve Süresi: BAP / 2009 – 2010

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Zahit Uysal

Kapsam: Bu araştırma projesi dünyanın en verimsiz (oligotrofik) denizi olarak kabul edilen Doğu Akdeniz’in nehir girdilerinin en yoğun olduğu kuzeydoğu Akdeniz sularında, denizlerde besin zincirinin ilk halkasını oluşturan ve birincil üreticiler olarak da tanımlanan bitkisel planktonların çok düşük verimlilikteki açık ve görece daha verimli kıta sahanlığı sularındaki üretim kapasitelerinin anlaşılmasını amaçlamaktadır.

URL: -

 

Proje Adı: Erdemli-Mersin Balıkçılık Alanlarında (Kuzeydoğu Akdeniz) Demersal Balık Stoklarındaki Değişimlerin İzlenmesi

Destek Kaynağı ve Süresi: BAP / 2008

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ali Cemal Gücü

Kapsam: 1869 tarihinde Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayan Suveyş kanalı ile yaklaşık 20 milyon yıldır birbirinden ayrı olarak gelişmiş denizel biota arasında köprü kurulmuştur.1964’ten itibaren kanalın başmühendisinin adına hitaben Lessepsian göçü olarak adlandıralan iki deniz arasındaki canlı alışverişi başlamıştır. 1980’li yıllardan sonra ivme kazanan göç yakın zamana kadar Akdeniz’in biyolojik olarak zenginleşmesi olarak görülmüş ve göçün Akdeniz ekosistemi üzerindeki etkileri fazlaca dikkate alınmamıştır. Bu çalışma enstitünün Lamas 1 araştırma teknesi gerçekleştirilecektir. Bir yıl boyunca aylık olarak düzenlenecek olan seferlerde faunal olarak farklılaşmış olduğu bilinen 0-25m, 25 50m ve 50-75m derinlik aralıklarından trol ağı ile birer saatlik nekton örneklemesi yapılacaktır. Bir yıllık örneklemenin ardından elde edilen boy-frekans bulgularından önemli balık türleri için von Bertalanffy büyüme foksiyonunun parametreleri hesaplanacaktır. Bu parametreler kullanılarak boya dayalı av eğrisi yöntemi ile toplam mortalite hesaplanacaktır (Pauly, 1979). Ayrıca önemli türlerin boy-ağırlık ilişkileri, gonadosomatik indeks ve gonad indekslerinden üreme dönemleri ve sıklığı belirlenecektir (Ricker, 1975). Elde edilen tüm sonuçlar enstitünün 1980 ve 1990’lı yıllarda elde ettiği sonuçlar ile karşılaştırılarak değişimler yorumlanacaktır.

URL: -

 

Proje Adı: Kuzeydoğu Akdeniz Demersal Balık Stoklarındaki Değişimlerinin İzlenmesi

Destek Kaynağı ve Süresi: BAP / 2007

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ali Cemal Gücü

Kapsam: Deniz Bilimleri Enstitüsü dönem dönem yürüttüğü balıkçılık araştırmaları ile 1980-1997 arasında doğu Akdeniz’deki demersal nektonun zamana bağlı değişimini izlemiştir. O tarihten bu yana bölgede ne gibi değişimler olduğunun belirlenmesi amacıyla BAP kapsamında 2007- 2008 döneminde bir proje yürütülmüş; gerek bölgenin ekolojisindeki değişimlerin izlenmesi gerekse uygulanmakta olan balıkçılık düzenlemelerine katkı sağlayacak önemli sonuçlar elde edilmiştir. Ancak proje beraberinde başka sorular da ortaya koymuştur; örneğin 2007 yılının ortalamaların çok altında yağış alan ve yine ortalama sıcaklıkların üstünde bir kış olması nedeni ile proje döneminde gözlenen değişimlerin genel yapıyı yansıtıp yansıtmadığı sorusu cevaplanamamıştır; sonuçların değerlendirilmesi aşamasında stokların davranışında etkili olabilecek temel hidrografik parametrelerin eksikliği hissedilmiştir; örnekleme derinliği balıkların açık-kıyı göçlerinin tam olarak anlaşılmasında yetersiz kalmıştır; bazı balıklar yeterince örneklenememiştir. Çalışma enstitünün Lamas 1 araştırma teknesi gerçekleştirilecektir. Bir yıl boyunca aylık olarak düzenlenecek olan seferlerde toplam 5 istasyonda dip trol ağı örneklemesi ile gerçekleştirilecektir. Elde edilen örnekler türlerine ayrılacak; her bir türün toplam ağırlığı alındıktan sonra boy-frekans dağılımları ölçülecektir. Her boy grubundan alınacak 10 örnek laboratuvara getirilecek; boyları mm biriminden; ağırlıkları gram hassasiyetinde ölçülecek; gonadları ve midesi çıkartılarak ağırlıkları alınacak; gonad indeksi belirlenecektir.

URL: -

 

Proje Adı: Klikya Baseni Kıyısal Ekosisteminde Dolaşım, Taşınım ve Ötrofikasyon Araştırmaları

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2005 – 2008

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Zahit Uysal

Kapsam: Kilikya Baseni ve Çukurova Kıta Sahanlığı kıyısal sistemi, endüstri ve nüfus artışı bakımından aşırı patlama yaşanan, insan ve doğal kaynaklı değişimlerden birinci derecede etkilenen, buna karşılık önemli ulusal kaynakları barındıran ve aynı ölçüde karmaşık atmosfer-deniz-kara etkileşimlerini içeren bir bölgedir. Karasal kaynakların beslediği kıyısal bölge ile besin sınırlaması bulunan açık deniz arasında keskin bir ayrım bulunmakta ve bu ortamda kıyısal ekosistemdeki değişimleri ve ötrofikasyon süreçlerini kıyı / açık deniz etkileşimleri belirlemektedir. Kıyısal kaynaklara ek olarak atmosferle etkileşim de bu süreçlerde önemli rol oynamaktadır. Geliştirilecek gözlem ve kıyısal dolaşım öngörü sistemleriyle desteklenen araştırmalar, geçmiş verilerin de değerlendirilmesiyle sistemin bugünkü durumunu, değişkenliğini ve uzun süreli değişimlerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyacak, öngörü araçlarını yerleştirecek, ve bu yolla önemli bir kıyısal sistem için sürdürülebilir çevre yönetiminin ve eylem planlarının bilgi tabanını oluşturmaya katkıda bulunacaktır. Bu proje ile Kilikya Baseni kıyısal sisteminin yukarıdaki konuları kapsayacak şekilde bütüncül bir araştırma programı çerçevesinde incelenmesi, gözlemlerle fiziksel, kimyasal, biyolojik ve jeokimyasal çevre koşullarının ortaya konması, değişkenliklerinin saptanması ve öngörü sistemlerinin geliştirilmesi önerilmektedir.

URL: -

 

Proje Adı: Karadeniz Ekosisteminin Mevcut Durumunun ve Gelecekteki Olası Davranış Biçimlerinin Saptanması

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2005 – 2008

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Temel Oğuz

Kapsam: Karadeniz’de geçtiğimiz onyıllardaki ortaya çıkan olumsuz tablonun günümüze kadar olan süreç içinde geçirdiği değişimin son yıllardaki evreleri, günümüzdeki durumunun saptanması ve ileriye yönelik projeksiyonların oluşturulmasıdır. Bu doğrultuda, 2005-2007 döneminde Ekonomik Kuşağımız içinde kalan bölge yaklaşık 40x40 km’lik bir ağ ile yılda bir defa olmak üzere taranarak oşinografik ölçümler gerçekleştirilmektedir. Elde edilen bulgular ayrıca modeller ve uydu verileri ile de desteklenerek kantitatif yorumlar yapılmaktır. Eldeki mevcut bulgular, yeni gerçekleştirilecek saha ölçümleri, uydu verileri, model simülasyonları yardımı ile, insan kaynaklı girdiler ve iklimsel olayların Karadeniz ekosistemi üzerinde günümüz koşullarındaki yarattığı etkileri incelemek, son yıllarda gösterdiği trendi saptamak, ve önümüzdeki yıllarda ortaya çıkabilecek durumu tahmin etmektir.

URL: -

 

Proje Adı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sahili Akdeniz foklarının ve Anadolu kıyısındaki koloni ile ilişkilerinin araştırılması

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2006 – 2007

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ali Cemal Gücü

Kapsam: Nesli kritik derecede tehlike altında olan Akdeniz Foku enstitümüzün 1994 yılından bu yana yürütmekte olduğu projeler ile araştırılmakta ve korunmasına yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalar sonucunda Mersin’in batısında kalan kıyının Türkiye’nin bilinen en kalabalık ve sürekli üreyen tek kolonisini barındırdığı ortaya çıkartılmıştır. Elde edilen veriler ışığında 1998 yılında Kültür Bakanlığı üreme mağaralarının bulunduğu alanları 1. derece Doğal Sit kapsamına alarak korunmasını sağlamaıştır. 1999 yılında da Tarım ve Köyişleri Bakanlığı 16 millik bir alanı koruma alanı olarak ilan etmiştir. Verilen uğraşlar sonucunda 1995 yılında sadece 8 bireyden oluşan koloni bugün 37 bireye ulaşmıştır. Projenin uzantısı olarak 2006 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sahili de araştırılmış ve adada küçük ve üreyen bir fok ailesi olduğu ortaya konulmuştur. Bugün yapılan olasılık analizleri türün hayatta kalma oranının1999 öncesine göre 10 kat arttığını göstermektedir.

URL: -

 

Proje Adı: Meteoroloji/Oşinografi Mükemmeliyet Ağı (MOMA) Pilot Projesi: Uydu ve Yer Gözlem, Veri Asimilasyonu, Öngörü, Erken Uyarı Sistemleri ve Kullanıcı Hizmetleri'nin Geliştirilmesi- MOMA

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2005 – 2008

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Emin Özsoy

Kapsam: uydu / yer gözlemleri, gerçek zamanlı veri iletişimi, oşinografi ve meteoroloji model öngörü sistemleri ve veri asimilasyonu, elde edilen veri ve öngörülerin geçerliliklerinin doğrulanması, oşinografik ve meteorolojik temelli erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, bütünleştirilmiş hizmetlerin son kullanıcıya sunulması, kullanıcı konferansları, sürdürülebilir çevre yönetimi, iklim degişkenliği, iklim değişimi senaryolarına katkı.

URL: -

 

Proje Adı: Ölü/Canlı Kopepod Oranları: Mersin Körfezinde Mevsimlik Değişimleri

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2005 – 2007

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Şengül Beşiktepe

Kapsam: Zooplankton populasyonu araştırmaları, geleneksel olarak örneklerin toplanması, saklanması ve mikroskop altında incelenmesi şeklinde devam etmektedir. Mevcut zooplanktonik organizmların ölü veya canlı olup olmadıklarına bakılmaksızın bölgenin zooplankton miktarları hesaplanmakta ve bu da zooplanktonik organizmaların sorumlu olduğu ikincil üretimin fazla hesaplanmasına neden olabilmektedir. Önemli miktarda ölü zooplankton gözlenmesi, çevresel faktörlerin ani değişmelerinin veya su kalitesinin bozulmasının bir göstergesi olabilir. Bu proje kapsamında, zooplanktonik organizmaların çoğunluğunu oluşturan kopepodların aylık ölü ve canlı oranları çalışılmaktadır.

URL: -

 

Proje Adı: Anamur – Kıbrıs (Koruçam Burnu) kıta sahanlıklarının Geç Kuvaterner stratigrafisinin araştırılması

Destek Kaynağı ve Süresi: BAP / 2006

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Mahmut Okyar

Kapsam: Projenin amacı, araştırma sahasındaki kıta sahanlıklarında, Geç Kuvaterner dönemde depolanmış istiflerin stratigrafik özelliklerini meydana çıkarmaktır. Bu sayede deniz seviyesindeki değişimlerin depolanmaya olan etkisi açıklanmaya çalışılacak, ayrıca iklim değişiklikleri izlenmeye çalışılacaktır. Projenin bir diğer amacı araştırma sahasındaki taban topografyasını ortaya koymaktır. Bu sayede tabandaki yapısal farklılıklar belirlenecek, ilerde Türkiye-Kıbrıs arasında yapılması mümkün mühendislik çalışmaları için bir ön bilgi hazırlanmış olup, uzun vadede ülke ekonomisine katkı sağlayacaktır.

URL: -

 

Proje Adı: Ege Denizi ve Kuzeydoğu Akdeniz Kıyı Alanlarında Uzun Süreli Biyolojik İzleme, Değişim ve Uyum İzleme, Mersin Körfezi Ötrofikasyon İzleme Programı

Destek Kaynağı ve Süresi: MEDPOL – T.C. Çevre Bakanlığı / 2005 – 2007

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Süleyman Tuğrul

Kapsam: MED POL Faz IV çalışmaları, Çevre ve Orman Bakanlığı’nın koordinatörlüğü ve maddi desteği ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi - Deniz Bilimleri Enstitüsü (ODTÜ-DBE) ve Dokuz Eylül Üniversitesi -Deniz Bilimleri ve Teknoloji Enstitüsü (DEÜ-DBTE) tarafından ortak yürütülmüştür. Projenin temel hedefleri; Akdeniz Eylem Planı (MED POL) dördüncü faz kapsamında Akdeniz ve Ege Denizi’ne akan nehirler, büyük debili evsel atıksularda ve atıkları denize verilen önemli sanayi kuruluşlarının atıksularında mevsimsel sıklıkta kirlilik parametrelerini izlemek, kıyısal alanlarda denizlerdeki kirlilik biyo-indikatörü olarak kabul edilen barbun türü balıklarda (Mullus barbatus) ve midyede (Mytilus galloprovincialis) organik (pestisitler ve PAH) ve ağır metal kirleticileri ölçerek, durum (state) ve eğilim (trend) izleme çalışmalarını gerçekleştirmektir. Ayrıca sediman analiz tekniklerinin geliştirilmesi ve pilot bölge seçilen Mersin Körfezi’nde ötrofikasyon izleme çalışmasında eksik bulguları sağlama ve değerlendirme de projenin hedefleri arasındadır. Proje kapsamındaki Ege Kıyısal alanlarına ait çalışmalar DEÜ - DBTE, Akdeniz kıyı bölgesi çalışmalar da ODTÜ-DBE tarafından yürütülmektedir.

URL: -

 

Proje Adı: Kuzeydoğu Akdeniz'de Zooplankton Kommünitesinin Mevsimlik Değişimi Ve Diğer Biyotik Ve Abiyotik Faktörlerle Etkileşimi

Destek Kaynağı ve Süresi: BAP / 2005 – 2006

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Şengül Beşiktepe

Kapsam: Bu araştırma projesi, Akdeniz ekosisteminin alt beslenme basamaklarını incelemeyi ve onların birbirleri ile olan etkileşimlerini anlamayı amaçlar. Bu proje kapsamında, bir yıl boyunca Akdeniz’de farklı boy büyüklüklerine sahip partükül maddelerin klorofil-a, protein ve karbohidrat miktarları ölçülecek, hangi boy grubu partükülün ne zaman önemli olduğu ve diğer biyolojik parametlerle beraber bunların farklı boy gruplarındaki zooplankton biyokütlesi ve bolluğu ile ilişkilerine bakılacaktır. Bu anlamda, bu proje Akdeniz ekosistemi alt basamaklarının anlaşılması için önemli bilgi birikimi sağlayacaktır.

URL: -

 

Proje Adı: Kızılliman Deniz Koruma Alanı Ekosisteminin Üzerindeki Değişen Etkilerin ve Değişimlere Ekosistemin Verdiği Tepkilerin İncelenmesi

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2004 – 2006

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ali Cemal Gücü

Kapsam: Bu çalışmada Türkiye’de belki de bir ilk olarak bilimsel verilere dayanarak oluşturulmuş ve oluşturulmasının ardında da aralıksız olarak meydana gelen değişimlerin izlenmiş olduğu tek koruma alanı konumundaki Kızılliman deniz ekosistemi incelenmiştir. Bir ekosistemin tüm elemanları ve içindeki tüm ekolojik olayları ele alarak çalışabilmek elbetteki oldukça zordur. O nedenle bu çalışmada sadece en çok etkinin görülebileceği canlı gruplarına odaklanılmıştır. Alan üzerindeki en büyük tehditin trol avcılığı olduğu dikkate alınarak bu avcılığın hedefi olan yumuşak zemin demersal balık türleri ele alınmıştır. Trol örneklemesinin yapılamadığı alanlarda doğrudan sayım yöntemi uygulanmıştır. Koruma alanının balık stokları kadar yöre balıkçısını da etkilediği düşünülerek balıkçıların sayısı ve yakaladıkları balık miktarları da çalışma kapsamında incelenmiştir. Dip trollerinin en çok zarar verdiği bilinen grupların başında deniz çayırları geldiğinden Posidonia ocenica’da incelenen türlere eklenmiştir. Son olarak da koruma alanının oluşturulmasındaki başlıca neden olan Akdeniz Foku kolonisinin koruma öncesi ve sonrası durumu incelenmiştir.

URL: -

 

Proje Adı: Karadeniz’de ekonomik öneme sahip Deniz Salyangozunun (Rapana thomasiana) optimum avcılığı için uygun av aracı geliştirilmesi ve temel biyolojik özelliklerinin belirlenmesi

Destek Kaynağı ve Süresi: BAP – DPT / 2005 – 2007

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ahmet Kıdeyş

Kapsam: Proje kapsamında türün biyolojisi ve ekolojisinin detaylı bir şekilde çalışılarak en ekonomik avcılık periyotlarının belirlenmesi, deniz salyangozu avcılığı için dünyada kullanılan av araçlarının Karadeniz’de denenmesi, geliştirilecek avcılık metodunun bölgedeki balıkçılık kooperatifleriyle birlikte ortak çalışılarak uygulanması planlanmaktadır.

URL: -

 

Proje Adı: Posidonia oceanica çayırlarının Levant Denizi’nde (Doğu Akdeniz) bulunmayışının nedenleri üzerine araştırmalar

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2005 – 2006

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Billur Çelebi

Kapsam: Posidonia oceanica Akdeniz’de endemik bir tür olup Batı Akdeniz’de Cebelitarık boğazının doğusuna kadar uzanırken Kuzey Doğu Akdeniz’de (Levant denizinde) Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında Mersin ili sahillerinde sonlanmaktadır. TÜBİTAK 104Y028 nolu proje kapsamında belirlenen ve takip edilen sınırı oluşturan Posidonia oceanica deniz çayırlarının daha doğuda neden bulunmadığı bölgenin mevcut fiziksel özelliklerinin incelenmesi ile araştırılmıştır. Bulunmaması için bir neden olmama olasılığı göz önüne alınarak uygun alanlarda, uygun derinlikte ve dip yapısında Posidonia oceanica deniz çayırı ekimi gerçekleştirilmiştir. Posidonia oceanica’nın çalışma alanında bulunmamasında yüksek deniz suyu sıcaklığının, düşük ışık geçirgenliğinin, batıya yönelik akıntı sisteminin, dip trollerin neden olduğu mekanik tahribatın ve otlama baskısının etkin olabileceği çıkarılmıştr. Türkiye’de ilk defa denenen Posidonia oceanica transplantasyon yöntemi başarıyla uygulanmış, sonuçlar türün yayılımını engelleyebilecek faktörleri ortaya koymuştur. En etkin faktörün sıcaklık olduğu tahmin edilirken bu deney sırasında en sıcak bölgede dahi ekilen filizlerin bir seneden fazla yaşaması türün coğrafik dağılımının sınırlanmasında sadece tek faktörün değil birçok etkileşimin birlikte rol oynuyor olabileceğini ortaya koymuştur.

URL: -

 

Proje Adı: Ulusal oşinografik veri tabanı çalışmaları I. aşama: Ulusal oşinografik veri envanterinin oluşturulması

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2005

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Şükrü Beşiktepe

Kapsam: Bu proje kapsamında, Türkiye’deki çeşitli kurumlar tarafından toplanmakta olan oşinografik verilerin tutulacağı bir envanterin oluşturulması ve yapılandırılmasını hedeflenmektedir.Bu envanter, 1960 yılından günümüze kadar olan süreçte toplanmış temel oşinografik verileri içerecektir  Verilerle ilgili meta-verilere kolayça ulaşımı ve araştırılmasını sağlamak amacıyla ağ-tabanlı bir kullanıcı arayüzü geliştirilecektir.

URL: -

 

Proje Adı: Türkiye – Ukrayna işbirliği ile Karadeniz’de araştırmalar

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK – NSF / 2002 – 2003

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Semal Yemenicioğlu

Kapsam: Bu çalışmada, batı Karadeniz’in metal dağılımlarını ve derişimlerini analiz etmek amacıyla su kolonundaki askı yükteki ve sedimandaki redoks değişimlerine duyarlı toplam 16 element ölçülmüştür. Ayrıca, bu 16 metalin derişimlerini nehirlerdeki askı yüklerle kıyaslamak amacıyla, Karadeniz’e dökülen Tuna ve diğer nehirlerden askı yük örnekleri toplanmıştır.

URL: -

 

Proje Adı: Bakü-Tiflis-Ceyhan Terminali Petrol Yayılım Modeli

Destek Kaynağı ve Süresi:

Sorumlu Araştırmacı:

Kapsam: İskenderun ve Mersin Körfezlerinde üç boyutlu akıntı, tuzluluk, sıcaklık öngörüleri, saatlik meteorolojik verilerden üretilen rüzgar ve ısı akılarına bağlı dolaşım, her gün yeniden üretilen 5 gün süreli ve 3 saat aralıklı öngörüler, 1.35 km yatay ayırımlı akıntı ve sıcaklık tuzluluk alanları, petrol tiplerine ve fiziksel özelliklerine bağlı her hangi bir kaynaktan yayılım öngörüleri, kıyısal ve açık deniz yayılımına bağlı alınacak önlemler için erken uyarılar.

URL:

 

Proje Adı: Doğu Akdeniz'de mevcut farklı ekosistemlerin - upwelling bölgeleri, açık deniz ve kıta sahanlığı suları - dinamikleri, bakteriyel ve birincil üretim potansiyelleri, üst trofik seviyelere yansımaları

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2011 – 2014

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Zahit Uysal

Kapsam: Açık sularda ışıklı tabakaya besin girdisi yoğunlukla atmosfer yolu ile olmakta dolayısı ile bu sularda yeni üretimin baskınlığı öne çıkmaktadır. Aerosoller azot, fosfor ve demir gibi besin tuzlarının atmosfer yoluyla deniz yüzey sularına girişiyle denizlerin biyokimyasında çok önemli roller oynamaktadır. Doğu Akdeniz’e azotun ve fosforun % 60 ve % 30’unun atmosfer yoluyla girdiği gösterilmiştir. Son yıllarda Çukurova Baseni’nde yapılan çalışmalarda özellikle besin tuzlarının nehirler yanısıra atmosferden önemli düzeylerde girdi yaptığı saptanmıştır. Bu çalışmalarda azot ve fosfor girdilerinin % 90 ve %60 atmosferik çökelmeden kaynaklandığı ortaya konmuştur. Çalışma O.D.T.Ü. Deniz Bilimleri Enstitüsü Araştırma Gemisi Bilim-2 ile anılan sahalarda ve istasyonlarda mevsimsel bazda gerçekleştirilecektir. Bu çalışma ile fonksiyonel olarak üç farklı ekosistemi teşkil eden alanlarda bakteriden balıklara uzanan besin zincirinde olası yapısal farklılıklar, üretim potansiyelleri, dinamikleri karşılaştırılacak, toplanacak diğer çevre faktörleri ile etkileşimleri irdelenecektir. Bakteriyel ve birincil üretim düzeyleri, belirlenen istasyonlarda, yerinde (in situ) ölçülecek, ortamda mevcut pelajik balık miktarları ise bilimsel ekosounder ve 120 kHz transdüser kullanılarak akustik olarak gerçekleştirilecektir. Bu çalışma farklı dinamiklere sahip kıyı sularımızda bakteriden balığa enerji (karbon aktarımı) geçişlerini inceleme yönünden bir ilk olacaktır. Farklı ekosistemlerdeki enerji oluşumu ve üst trofik seviyelere transferleri basit fakat bütünleştirilmiş model çalışmaları ile tanımlanıp karşılaştırılacaktır.

URL: -

 

Proje Adı: Deniz asidifikasyonun Doğu Akdeniz’deki bir kıyı bölgesinin pelajik besin ağı üzerindeki etkisi

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2011 – 2013

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Bettina Fach Salihoğlu

Kapsam: Bu Yunan – Türk işbirliği projesinde, denizlerde artmakta olan CO2 konsantrasyonunun (okyanus asitlenmesinin) balıklar için önemli bir besin kaynağı olan Akdeniz’deki bir Copepod türünün beslenmesi ve ikincil üretimi üzerindeki etkileri ve bunun fitoplankton ve microzooplankton komüniteleri ile ilişkileri araştırılacaktır. Bu çalışmayla genel olarak zooplanktonun okyanus asitlenmesine karşı tepkisi anlaşılmaya çalışılacaktır.

URL: -

 

Proje Adı: Su Kolonunun Oksijenli-Oksijensiz Arayüzey Tabakasındaki Fosfat ve Nitrat Döngülerinin Modellemesi

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2009 – 2012

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Bettina Fach Salihoğlu

Kapsam: Bu projede Karadeniz’deki oksijenli-oksijensiz arayüzey tabakasındaki redoks tepkimelerinin ayrıntılı bir şekilde modellenmesi amaçlanmaktadır. Halihazırda Karadeniz için geliştirilmiş biyojeokimyasal modeler, bu tabakadaki dinamikler açısından önemli olan NO3 ve PO4 döngülerini içermemektedir. Bu çalışmayla, halihazırdaki bu modeller NO3, PO4 döngülerini ve yüzeyde gerçekleşen organik madde üretimi ve CO2 alımı prosesleriyle ilişkilerini de içerecek şekilde geliştirilerek başka bölgelere de uygulanabilecek genel bir model ortaya çıkarılacaktır.

URL: -

 

Proje Adı: Karataş-Osmaniye fay zonunun denize uzanımının sismik yöntemlerle araştırılması

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2005 – 2006

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Mahmut Okyar

Kapsam: Bu araştırmada, İskenderun Körfezine paralel uzanan Karataş-Osmaniye Fay Zonu’nun denize uzanımı sığ sismik yöntem kullanılarak araştırılmıştır. Sismik kayıtlarda Karataş açıklarında Misis-Girne Fay Zonu’nu oluşturan faylar, Ceyhan Nehri’nin deniz döküldüğü bölgenin açıklarında düşey bileşeni olan doğrultu atımlı faylar ve Yumurtalık Körfezi’nin içinde doğrultu atımlı faylar yorumlanmıştır. Ayrıca Yumurtalık Körfezi’nin açıklarında kıyıya paralel uzanan bir normal fay tespit edilmiştir. Doğrultu atımlı bu fayların deniz tabanında bir izi olmamasına karşın Holosen süresince depolanan güncel sedimanlarda deformasyon meydana getirmiştir. Bölgede kaydedilmiş depremlerin Karataş-Osmaniye Fay Zonu’nun etrafında kümelendikleri anlaşılmıştır. Toplanan ve derlenen tüm verilerin ışığında Karataş-Osmaniye Fay Zonu’nun bir süredir hareket etmediği, ancak her an yeniden aktif hale gelebileceği düşünülmektedir.

URL: -

 

Proje Adı: Kuzeydoğu Akdeniz kıyı sularında fosfor ve azot bileşikleri değişimlerinin fitoplankton tür dağılımına etkisi

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2002 – 2003

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Süleyman Tuğrul

Kapsam: Bu projede Kuzeydoğu Akdeniz kıta sahanlığı kıyı sularında, fosfor ve azot bileşiklerinin fitoplankton tür dağılımına etkileri çalışılmıştır. Mersin Körfezinde, DBE yerleşkesi önünden açığa doğru  kıta sahanlığı üzerinde belirlenmiş üç istasyonda ve standart derinliklerde, Ağustos 2002-Aralık 2003 döneminde aylık sıklıkta biyolojik (fitoplankton, klorofil-a), kimyasal (besin elementleri, TP, POC, PON ve partikül fosfor) ve fiziksel (tuzluluk, sıcaklık, Secchi Diskm derinliği) veriler toplanmış ve değerlendirilmiştir. Lamas deresinin kıyı istasyon üzerindeki etkisi kış-ilkbahar döneminde belirgindir. Kıyı-açıksu dağılımda besin elemnleri girdilerindeki değişimlere bağlı olarak biyokütle, POM bolluğu ve kompozisyonunda (C/N/P oranı) belirgin bölgesel farklar gözlenmiştir.

URL: -

 

Proje Adı: Muğla kıyılarında koyları etkilemiyecek deniz balığı yetiştirme alanlarının tespiti

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2002

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ferit Bingel

Kapsam: Kıyısal kullanımın az yoğun ve yoğun yaşandığı dönemlerde (Haziran–Ağustos) bölgede gerçekleştirilen çalışmalardan elde edilen akıntı, tuzluluk, sıcaklık, derinlik, oksijen, ışık geçirgenliği, Sechhi derinliği, besin tuzları ve pH verileri değerlendirilmiştir. Balık besiciliği-yetiştiriciliğine uygun alanların belirlenmesinde ölçülen değişkenlerden birinin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın ölçütlerine uymaması halinde o kıyı şeridinin amaca uygun olmadığı sonucu değerlendirmelerde kullanılmıştır. 

URL:

 

Proje Adı: Levantin baseni pikoplankton (heterotrofik bakteri ve cyanobakteri) içerik ve dinamikleri

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2002

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Zahit Uysal

Kapsam: Levantin baseninde birincil üretim ağırlıklı olarak pikofitoplanktonik populasyonlarca gerçekleş-tirilmekte olup birincil üretimin ve klorofil a’nın önemli bir miktarı boyları 3 m’den küçük piko- fitoplankterlerden kaynaklanmaktadır. Bu grubun ana bileşenlerini cyanobakteriler (Synechococcus spp.) ve proklorofitler oluşturmaktadır. Pikoplanktonik kokkoid cyanobakteri Synechococcus spp. özellikle Akdeniz benzeri oligotrofik denizlerde toplam fotosentetik biyokütleye büyük oranda katkılar yapmaktadır. Bu grup oligotrofik okyanuslarda fotosentezle karbon fiksasyonuna yaklaşık %25 ve kuzey Pasifik okyanusunda toplam fotosenteze %64 oranlarında girdi sağlarlar. Pikoplanktonun baskın olması ortamda madde ve enerji transferinin büyük oranda mikrobiyal döngü (loop) tarafından yürütüldüğünü gösterir.  Oligotrofik doğu Akdenizde mevcut üretime önemli oranda katkı yapan planktonun bu kısmının detaylı çalışılması önemlidir. Bu proje önerisi kapsamında kuzey Levantin baseni şelf sularında, bu grubun populasyon dinamiklerinin  (bolluk, biyokütle, büyüme) yanısıra ortam biyolojik, kimyasal ve fiziksel parametreleri ile zaman ve yer boyutlarında ilişkilerini çalışmayı hedeflemekteyiz. 

URL: -

 

Proje Adı: Karadenizde partikül organik maddenin kaynağı ve kompozisyonu

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2001 – 2003

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ayşen Yılmaz

Kapsam: Bu projenin konusu Karadeniz’de partikül organik maddenin (POM) oksik, sub-oksik  ve anoksik ortamlarda (hidrojen sülfürlü suların üst derinlikleri  dahil tüm su kolonunda) düşey dağılımı ile, farklı redoks ortamlarında üretimi ve parçalanması sonucu oluşan POM’un makromoleküler seviyede temel bileşenlerin tanımlanması, POM döngüsünü kontrol eden biyojeokimyasal  tepkimleri kapsayan araştırmaların yapılmasıdır. Ayrıntılı olarak araştırma konularının kapsamı ise aşağıda verilmektedir:

-              Karadeniz’in oksik, sub-oksik ve anoksik (oksijensiz) tabakalarını kapsayan su kolonunda partikül organik maddenin (POM) düşey dağılımının ve elementel oranların (Redfield oranları) belirlenmesi,

-              POM’un makromoleküler kompozisyonun (bileşenlerinin) belirlenmesi : Karbonhidrat, protein, lipid, klorofil, lignin, hidrokarbonlar (alkan ve alken grupları), karotenler ve hopan gruplarının POM’daki bağıl konsantrasyonları  birer bio-marker olarak ve ayrı ayrı belirlenmesi,

-              Ayrıca yukarıda belirtilen, bir önceki çalışmanın eksik kalan GC/MS analizlerin tamamlanması öngörülmektedir.

Elde edilen bulguların gösterdiği bölgesel (kıyı-açık) ve derinlikle değişimleri, sisteminin temel biojeokimyasal özellikleri ve Karadeniz’deki POM’un genel döngüsünün anlaşılması konuları yer almaktadır.

URL: -

 

Proje Adı: Atmosferik Sahra tozunun doğu Akdeniz fitoplankton dinamiği üzerin etkisi

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2000 – 2002

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Ahmet Kıdeyş

Kapsam: Atmosferle gelen tozların besin elementi ve iz element içeriğinin oligotrofik denizlerin (Akdeniz gibi) açık sularında bilhassa mevsimsel tabakalaşmanın olduğu dönemlerde birincil üretime önemli ölçüde katkıda bulunduğu bilinmektedir. Dahası bu tozların bilhassa Emiliana huxleyi patlamasına yol açabildiği ileri sürülmektedir. Bu fitoplankton türünün patlamaları yapısında bulunan CaCO3 nedeniyle ışığı yansıttığı için uygun uydular kullanılarak uzaktan algılanbilmektedir. Önerilen bu çalışmada Sahra tozunun doğu Akdeniz fitoplanktonunun çoğalmasındaki rolü laboratuvar deneyleriyle farklı fiziksel (ışık, sıcaklık ve tuzluluk) ve besin elementleri (çözünmüş demir, nitrat ve fosfat) şartlarında belirlenmiştir. Ayrıca uydu verileri sahadan alınacak örneklerle karşılaştırılarak Türkiye denizleri için E. huxleyi patlamaları ve yansıma olayları arasındaki ilişki araştırılmıştır.

URL: -

 

Proje Adı: Kuzeydoğu Akdeniz’de yaşayan fitoplankton kompozisyonunun iz-pigmentlerinin farklı ortam koşullarında saptanması

Destek Kaynağı ve Süresi: TÜBİTAK / 2001 – 2003

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Dilek Ediger

Kapsam: Bu çalışmanın amacı  organik maddece fakir kabul edilen Kuzeydoğu  Akdeniz'de yaşayan fitoplankton türlerinin pigment "marker"larının belirlenmesi, bu yöntemle hesaplanan tür yoğunluğu ve biyokütle hesaplarının mikroskopik tanımlamalar ve toplam klorofil-a ölçümlerinden hesaplanan biyokütle sonuçları ile zaman mekan ölçekli karşılaştırılmasıdır. Kuzeydoğu Akdeniz'de ODTÜ-Erdemli yerleşkesi önünde kıyıdan 10 km'ye kadar bir hat boyunca seçilen 2 istasyonda  aylık aralıklarla 2 yıl boyunca deniz suyunda pigment analizleri ve fitoplankton tür tanımlamaları gerçekleştirilmiştir. Örnekleme için ODTÜ'nün R/V ERDEMLİ teknesi kullanılmıştır. Her istasyonda fiziksel, kimyasal ve biyolojik ölçüm ve örnekleme yapılmıştır. Kıyı istasyon nehir etkisindeki fitoplankton yoğunluğu ve iz pigmentleri hakkında bilgi,  açık istasyonda ise Doğu Akdeniz kıyılarının genel özelliğini yansıtacak bulgular elde edilmiştir. Çalışma süresince bölgede fitoplankton türleri iz pigment leri ile tanımlanıp aynı zamanda karbon üretimleride mevsim bazda araştırılmıştır.

URL: -

 

Proje Adı: Kuzeydoğu Akdeniz ve Ege Denizi ve Kıyı Alanlarında Uzun Süreli Biyolojik İzleme; Değişim ve Uyum İzleme; Mersin Körfezi Ötrofikasyon İzleme Programı. MED POL Bilimsel Ölçüm ve Araştırma Projesi

Destek Kaynağı ve Süresi: T.C. Çevre Bakanlığı / 2005 – 2010

Sorumlu Araştırmacı: Dr. Süleyman Tuğrul

Kapsam: Türkiye’nin yürütmekte olduğu MED POL “Ulusal İzleme Programı”; sıcak noktaların (nehir haliçleri, kentsel ve endüstriyel atıksuya maruz kalan alanlar) kirliliğinin, atıksuların uygunluğunun (compliance monitoring of effluents), biyota ve sedimanda kıyı sularının kimyasal özelliklerinin uzun dönemli değişikliklerini izlemek için kirletici seviyelerinin saptanması çalışmalarını kapsamaktadır. Bu çalışmanın amacı, izlenen kirletici kaynakların, mevcut yönetmeliklerle kıyaslanarak, çevre yasalarına uygunluklarını (compliance) belirlemektir.

URL: -