SESAME Güney Avrupa Denizleri Projesi

Bir Avrupa Birliği Entegre Projesi olan SESAME (Güney Avrupa Denizleri Ekosistem Değişimlerinin Değerlendirilmesi ve Modellenmesi) Projesi, adını Karadeniz ve Akdeniz’in birlikte oluşturdukları Avrupa, Afrika ve Asya kıtaları arasında yer alan, medeniyetin beşiği olan denizlerimizden almaktadır. 2007'den başlayarak toplam dört yıl boyunca sürdürülecek çalışmalarda, bu denizlerin mevcut ve iklim değişimi koşullarındaki ekosistem davranışlarının incelenmesi, gelecekteki durumlarının öngörülebilmesi, balıkçılık, turizm, ve ekosistem kararlılığı gibi, büyük toplumsal değer taşıyan mal ve hizmetlerin nasıl etkileneceğinin ortaya konulabilmesi hedeflenmektedir. Bu amaçla tüm geçmiş veriler yeniden değerlendirilmekte, yoğun bir veri toplama programı ile Akdeniz ve Karadeniz basenlerinin tümünde eş zamanlı, belli kıta sahanlığı ve boğazlardaki süreçler için özel kapsamlı deniz çalışmaları yapılmakta, bu bölgelerin tümü ve herbiri için ayrı ayrı model öngörüleri geliştirilmekte ve sonuç olarak, incelenen deniz alanlarının geçmis 50 yıllık değişimi ile ilerideki 50 yıllık olası değişimleri, bunların sosyo-ekonomik sonuçları, gözlem ve öngörüler düzleminde sorgulanmaktadır. Akdeniz-Karadeniz ülkelerinden toplam 48 büyük Oşinografi Enstitüsü ile birlikte, ülkemizden Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü bu uluslararası çalışmalara ortaktır.

SESAME projesi kapsamında 2008 yılı Mart-Nisan ve Ağustos-Eylül aylarında yapılacak eş zamanlı araştırma seferlerine farklı ülkelerden 10 araştırma gemisi katılacaktır. Ülkemizde oşinografi biliminin yerleşmesi ve gelişmesinde büyük katkıları olan, önceki yıl yitirdiğimiz Prof. Umit Unluata'nın öğretim üyesi ve Müdürü olduğu dönemde ODTÜ-DBE’nin büyük uluslararası araştırma programlarına ve bilime olan katkılarını anmak amacıyla bu seferlere ÜNLÜATA seferleri adı verilmiştir. Son 30 yılda yapılan araştırmalarda Akdeniz ve Karadeniz ülkeleri arasında ülkemizin en önlerde yer almasını sağlayan Prof. Ünlüata’nın anısı yaşatılarak ülkemiz bilimcilerinin uluslararası bilime katkıları ifade edilmektedir.

ÜNLÜATA seferlerinde Şekil 1 de gösterilen kesitlerde toplanan verilere ek olarak batı ve doğu Akdeniz, batı ve doğu Karadeniz kıta sahanliklarında, Cebelitarık, Sicilya Boğazları ve Türk Boğazlar Sistemi’nde çok yönlü verieler elde edilecektir. apılacak incelemelerde deniz suyu örneklerinin yanı sıra, atmosfer örneklerinde de fiziksel, kimyasal ve biyolojik değişkenlerin ölçümleri yapılacak, ayrıca yerinde ve laboratuvarlarda deneyler yapılacaktır.

Projenin Türk ortağı olan üniversitemize ait R/V BİLİM gemisi 13 Mart 2008 tarihinde bağlı bulunduğu Tırtar limanından denize açılmıştır. Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’i kapsayacak olan BİLİM seferlerinde yedisi yabancı olmak üzere toplam 20 bilimadamı görev alacaktır. Akdeniz’de bugüne kadar gerçekleştirilmiş bu en geniş kapsamlı araştırma kapsamında, BİLİM gemisi ile R/V Mare Nigrum (Romanya), R/V Shikmona (Israil), R/V Akvanavt (Rusya), R/V Akademik (Bulgaristan) gemileri denizde buluşacak ve ortak istasyonlarda karşılaştırmalı ölçümler yapılacaktır. BİLİM seferlerinin 1 Mayıs 2008 tarihine değin sürmesi planlanmıştır.

Anılan seferlerde ayrıca katılan tüm ülkelerden ilk ve orta dereceli okullara bir eğitim programı katkısı olarak yapılan seferlerin ayrıntıları, seferlerden notlar ve video görüntüleri ekteki web sayfalarından sunulmakta, öğrencilerin deniz bilimlerine ilgilerinin artırılmasına çalışılmaktadır.

Ek bilgi:

www.ims.metu.edu.tr

http://www.ims.metu.edu.tr/SESAME/

www.sesame-ip.eu/

www.sesame-ip.eu/public/educ_cruise.php