P [son güncelleme 14 Mart 2008]

P1 (abbrev.) [P1] Göğüs yüzgeci.

P2 (abbrev.) [P2] Karın yüzgeci.

PACIFIC OCEAN [Büyük Okyanus, Pasifik Okyanusu] Kıyı denizleri dahil Amerika, Asya ve Avusturalya kıtaları arasındaki okyanus. Dünyada bilinen en derin çukurlar bu denizde ölçülmüştür. Kuriller Çukuru-10.377 m; Filipinler Çukuru-10.504 m; Tonga Çukuru-10.790 m; Marian Çukuru-11.033 m.

PACK ICE (OPEN ICE, BROKEN ICE, LOOSE ICE, LOOSE PACK ICE, OPEN PACK ICE, SLACK ICE) [gezgin buzlu] Su yüzeyinin %50-80’inin yüzen ve bir araya yığılmış buzla kaplanmış olması.

PADDLEFISH FAMILY [çokdişli mersinbaliğigiller] ® Polyodontidae.

PADEYE [mapa] ® Eyebolt.

PAEDOMORPHOSIS [pedomorfoz] Evrilme sürecinde genç ya da kurtçuk (larva) özelliklerin erin (yetişkin) formda bulunması.

PAEDOPHAGE (PAEDOPHORE) [pedofaj] Kurtçuk (larva) ile beslenen. ® Larvivore (larvivor).

PAEDOPHORE [pedofaj] ® Paedophage.

PAGELLUS ACARNE (AXILLARY SEABREAM) [kırma mercan, kırmamercan balığı, yabani mercan] Tabanyüzücü (bentopelajik) ve okyanusgöçerdir (okyanodromdur). 500 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL= 45 cm olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Erinler değişik zemin üzerinde daha çok 40-100 metre derinliklerde, gençleri kıyıya daha yakın bulunur. Etotoburdur (omivordur) fakat hayvansal gıdayı tercih eder.

PAGELLUS BOGARAVEO (BLACKSPOT SEABREAM) [mercan, mandagözmercan balığı, mandagöz mercan] Tabanyüzücü (bentopelajik) olup 700 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=90 cm ve ağırlığı 4 kg kadar olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Değişik yapılı tabanda bulunur. Etotoburdur (omnivordur) fakat hayvansal besini tercih eder. Tezerlik (protandri) gösterir yani önce erkek, sonra 20-30 cm boylarında dişi olur.

PAGELLUS ERYTHRINUS (COMMON PANDORA) [mercan, kırma, mercan balığı, kırma mercan] Tabanyüzücü (bentopelajik) olup 300 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=70-80 cm ve ağırlığı 3 kg’dan fazla olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Kıyısal kesimde farklı zemin üzerinde bulunur. Kışın derine iner. Etotoburdur (omnivordur) fakat hayvansal besini tercih eder. Tezdişi (protogir) erseliktir (hermafrodittir). Dişiler 3 yıl sonra ya da @20 cm boydan sonra erkek olur.

PAGRUS AURIGA (REDBANDED SEABREAM) [çizgili mercan] Okyanusgöçer (okyanodrom) ve tabanyüzücüdür (bentopelajiktir). 170 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=90 cm’den büyük olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Sert zeminde yaşar.

PAGRUS CAERULEOSTICTUS (BLUESPOTTED SEABREAM) [trança, yalancı trança, antenli mercan] Okyanusgöçer (okyanodrom) ve tabanyüzücüdür (bentopelajiktir). Acısuya girer ve 200 metre derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=100 cm’den fazla olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Sert zeminde yaşar. Gençleri kıyıya yakın dururken erinler derindedir. 2 yılda erinleşir. Yumurtlama göçü kıyıya koşuttur. Kesintili olarak ilkbahar ve sonbaharda yumurtlar.

PAGRUS PAGRUS (COMMON SEABREAM) [mercan, mercan fangri, sinagrit, trança balığı, fangri, mercan balığı] Okyanusgöçerdir (okyanodromdur). 0-250 metre derinliklerde rastlanır. Boyu 91 cm ve ağırlığı 8 kg kadar olabilir. Ticari balıkçılığı ve yetiştiriciliği yapılmaktadır. Kaba çakıllı, kayalık ve kumlu tabanda bulunur. Soyu tehlike altındaki türler içerisinde yer almaktadır.

PAH (abbrev.) [Polisiklik Aromatik Hidrkarbonlar] ® Polycyclic Aromatic Hydrocarbons.

PAINTED COMBER [deniz hani, taş hani balığı, yazılı hani, yazılıhani balığı, çizgili hani balığı, hani, hanoz, Ali bereket] ® Serranus scriba.

PAINTED EEL [mırmır balığı, mırmır yılanbalığı] ® Echelus myrus.

PAINTED GOBY [beneklihurmakayası balığı, kayabalığı, küçükkaya balığı] ® Pomatoschistus pictus.

PAIR TRAWLING (TWO BOAT TRAWLING) [çift trol] Aynı, taban ya da ortasu trol ağını çeken iki tekne. Ağ her bir teknenin tek başına çekebileceğinden büyük olup çekim sonunda ya bir ya da diğer tekneye aktarılarak güverteye alınır. Ağın ağzı teknelerin yanlara kayarak sürüklemeleriyle yatayda açılılır, kapı kullanılmaz.

PAIRED APPENDAGE [çift ek] Çift yüzgeç.

PAIRED FIN [çift yüzgeç] Göğüs ve karın yüzgeçleri.

PALAEMON SERRATUS (COMMON PRAWN) [küçük karides, teke] Yüzen kabuklulardan olup rengi pembemsidir. Kırmızı benek ve çizgileri vardır. Gözleri arasında dikkati çeken, yukarı kıvrık uzantısı (rostrum) vardır. İlk beş bölmede (segment) kenarlardan yassı, yüzme ayakçıkları bulunur. Göğüsteki (toraks) ilk üç uzantı beslenme amaçlı değişime uğramıştır. Kayalık kıyılarda barınır.

PALAEOCENE [paleosen] Tersiyer dönemde jeolojik çağ. 65-54 Milyon yıl öncesi dönem.

PALAEOICHTHYOLOGIST [paleoihtiyolog] Fosil balıkları inceleyen bilim insanı.

PALAEOZOIC [paleozoik] ® Paleozoic.

PALATE [damak, palat] Ağız tavanı.

PALEAONISCOID SCALE [paleoniskoit pul] ® Ganoit scale (ganoit pul).

PALEOCENE [paleyosen] Jeolojik çağ. 65-55 milyon yıl öncesinde kuşlar ve ilkel memelilerin ortaya çıktığı dönem.

PALEOCLIMATOLOGY [paleoklimatoloji] Jeolojik süreçlerdeki (geçmiş) iklimsel-liğin incelenmesi.

PALEOECOLOGY [paleoekoloji] Soyu tükenmiş canlıların günümüzde yaşayanlarla ilişkisini ve evrim sırasındaki fiziksel koşulları inceleyen bilim dalı.

PALEONTOLOGY [paleontoloji] Yerküredeki eski yaşam ya da eski yaşamdan kalanları (fosilleri) inceleyen bilim.

PALEOZOIC (PALAEOZOIC) [paleozoik] Kambriyen, Ordovisyen, Silur, Devon, Karbonifer ve Permiyen dönemlerini içine alan jeolojik dönem. 570-245 Milyon yıl öncesi dönem.

PALINURUS (ROCK LOBSTER, SPINY LOBSTER, LANGUSTE) [böcek, langust] Palunuridae ailesinden eti yenen kabuklu. İstakoza benzer. Kollarında kıskaç yoktur. Türkiye’de Karadeniz hariç diğer denizlerde 50-150 m derinliklerde rastlanır. Böcek tabir edilen Palunuridae ailesinde yer alan kabuklular dünya denizlerinde 45 türle temsil edilir. Plankton olarak yaşayan kurtçukları (larvaları) bu evre sonunda kaya kovuklarına girer ve yerleşir. Akdeniz bölgesinde adi böcek olarak adlandırlılan (Palinurus elephas ya da Palinurus vulgaris) bulunur. Vücudunun arka tarafı beyaz lekelidir. Boyu 50 cm ve ağırlığı 8 kg’a kadar ulaşabilir. Kaliforniya böceği adıyla anılan (Panulirus interruptus) en çok 60 cm boya ulaşır. Lessepsian göçmenidir. Ziynet böceği (Panulirus ornatus) 50 cm boya ulaşabilir ancak daha çok 30-35 cm civarında rastlanır. Lessepsian göçmenidir.

PALUDARIUM [paludaryum] Kuru karasal kısmı ile suyu olan akvaryum.

PAN- (prefix) [pan] Her, hepsi, tüm. Pankromatik (panchromatic)-Her renkten ışığa tepki veren.

PAN [pan] Doldurma, sığ havuz ya da göl.

PAN FISH [tava balığı] Pazarda satılmayan, oltayla avlanan herhangi bir yemeklik küçük balık.

PANCREAS DISEASE [pankreas hastalığı] Denizel evredeki alabalıkgillerde pankreasın bozulmasına (yozlaşmasına) ve bu yolla yüksek ölümlere neden olan viral hastalık.

PANDORINA [Pandorina] Onaltı hücreden oluşan kamçılı canlı.

PANEL [panel] Birleştirilmiş ağ parçalarından (pafta) oluşan ağ.

PANMICTIC POPULATION [panmiktik populasyon] Tüm bireylerin çiftleşmeye eşit hazırlıklı olduğu populasyon.

PAN-SIZE FISH [tava boyu balık] Bütün olarak kızartılabilecek herhangi bir balık.

PANTURICHTHYS FOWLERI [?] Tabansaldır (demersaldir) ve 25-60 metrelerde rastlanır. Tür hakkında mevcut bilgi azdır.

PAPILLA [papilla] Meme ucu gibi küçük etsi kabarcık.

PARA- (prefix) [para-] Yanında, yan tarafında. Paranükleus (paranucleus)-Çekirdeğin yanındaki küçük çekirdek.

PARABLENNIUS GATTORUGINE (TOMPOT BLENNY) [bantlıhorozbina balığı, horozbina] Tabansaldır (demersaldir) ve göçmez. 3-32 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=39 cm olabilir. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Alacakaranlıkta aktiftir. Birçok dişinin yumurtasını erkek korur. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS INCOGNITUS (?) [horozbina] Tabansaldır (demersaldir). Boyu TL=6.5 cm olabilir. Kayalık kıyıda, sığ suda bulunur. Etotoburdur (omnivordur). Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS ROUXI (?) [horozbina] Tabansaldır (demersaldir). Boyu TL=8 cm olabilir. Sığ sularda bulunur. Işıklı kayalıklar va kaba çakıllı yerlerde rastlanır. Erkekleri dar yarık ve çukurlarda durur. Bulunduğu yerden çıkar ve geri girer. Dikey yüzer. Düşmanlarını ağzını açarak, yanını göstererek ve çarparak korkutur. Dişi erkeğin bulunduğu kovuğa yumurta bırakır. Yumurtaları erkek korur. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS SANGUINOLENTUS (RUSTY BLENNY) [horozbina]

Tabansaldır demersaldir). Göç etmez. Boyu TL=20 cm olabilir. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Yosunla (algle) kaplı ışıklı kayalıklarda bulunur. Yumurtalar tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS TENTACULARIS (TENTACLED BLENNY) [kahküllühorozbina balığı, horozbina] Tabansal (demersal) olup 3-15 metrelerde rastlanır. Boyu TL=15 cm olabilir. Balıkçılığı yoktur. Kumlu zeminde bulunur. Yarıklarda saklanır. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS ZVONIMIRI (?) [horozbina]Tabansaldır (demersaldir). 6 metre derinliğe kadar yayılır. Boyu TL=7 cm olabilir. Kayalık altı ya da mağara gibi hafif aydınlık kesimlerde bulunur. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır. Çökel ya da yosunlar (algler) üzerindeki malzemeyle (periphyton) beslenir.

PARALIPOPHRYS TRIGLOIDES (?) [horozbina] Tabansaldır (demersaldir). Kayalık kıyıda bulunur. Su dışında kayaların üstünde durabilir. Su dışında durduğunda hava solur. Gece aktiftir. Boyu TL=13 cm olabilir. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARALLEL EVOLUTION [koşut evrim, parallel evrim] Benzer akraba formların birbirinden ayrı gelişmesi.

PARALLEL PONDS [koşut havuzlar, parallel havuzlar] Bağımsız (bireysel) su giriş ve çıkışı olan akvakültür havuzları seti.

PARAMECIUM [Paramecium] Terliksi hayvan.

PARAMETER [parametre] Türkçe karşılığı değişken ya da değiştirge’dir. Daha çok değişken olarak anlaşılmakta ve kullanılmaktadır. Bir stok ya da populasyonun bazı özelliklerini tanımlayan bir ölçüm değerini, bir sabiti, gerçek bir sayıyı belirtmek için kullanılabildiği gibi sanal (imaginary) olarakta kullanılabilmektedir.

PARAMORPH [paramorf] Bir türün çevresel etkiler nedeniyle değişiklik gösteren ancak kalıtsal yapısı değişmeyen grubu.

PARAPATRIC [parapatrik] Komşu fakat kesişmeyen dağılımlar.

PARAPODIUM [parapodyum] Çokkıllı halkalı solucanlarda yürüme görevi yapan ve halkaların dış yanında yer alan tüpsü uzantı.

PARAROSTRUM [pararostrum] Otolitin ön ucu.

PARASITE [asalak, konuk, parazit] Konağa (bitki ve hayvan) zarar vererek yaşayan canlı. ® Hyperparasite (üstasalak). ® Facultative parasite (seçenekli asalak). ® Obligate parasite (zorunlu asalak).

PARASITIC MALE [asalak erkek, parazit erkek] Dişi üzerinde yaşayan, gonadları hariç yozlaşmış tamamlayıcı erkek. Örnek; Bazı Ceratioidei.

PARASITIC SPAWNING [asalakcıl yumurtlama] Parazitçe yumurtlama. Baskın erkek ile dişi yumurtlarken baskın olmayan erkeğin yumurtaları döllemesi.

PARASITISM [asalaklık, parazitizm] Parazitçilik. Bir türün yararına diğerinin zararına olan ilişki (+ -). Örnek; Mantar bulaşması, balık ve insanlardaki iplik kurtları (Nematoda), balık solungaçlarındaki bazı kabuklu türleri (Crustacea, Copepoda) ve birçokları bilinen asalak (parazit) örneklerindendir.

PARASITOLOGY [aslak bilimi, parazitoloji].

PARCELLING [badarna etmek] Halatın koruyucu malzemeyle sarılması.

PARENT POPULATION [ana-baba populasyonu] Araştırma ve çözümleme için başlangıç ya da çıkış populasyonu olarak değerlendirilen herhangi bir populasyon.

PARENTAL BIOMASS [ana-baba biyokitlesi] Kısaca yumurtlayan populasyonunun ağırlığıdır. Bir türün erin yani cinsi olgunluğa ulaşmış bireylerinin ağırlığıdır.

PAREXOCOETUS MENTO (AFRICAN SAILFIN FLYINGFISH) [uçankefal balığı, uçan balık] Yüzücü (pelajik), okyanusgöçerdir (okyanodromdur). 0-20 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=12-13 cm olabilir. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Kızıldeniz’den Akdeniz’e göçerek yerleşmiştir. Sudan çıkarak su üstünde süzülebilir.

PAROPHIDION VASSALI (?) [sarıkayış balığı] Işınlıyüzgeçlilerden (Actinopterygii) olup Ophidiidae ailesine ait boyu TL=30 cm kadar olabilen denizde tabansal (demersal) bir türdür. Balıkçılığı yoktur. Sahanlık alanının derin kesimlerinde rastlanır. Doğu Atlas Okyanusu ve Akdeniz’de yaşar.

PARR (SAMLET, SKEGGER) [parmakboy] Denize göç öncesindeki genç som balığı ya da alabalık.

PARR MARK [par imi, par lekesi, par işareti] Genç alabalıkgil bireyinin vücudunun yan taraflarındaki koyu leke.

PARROT SEAPERCH [berber balığı, kırmızıberber balığı] ® Callanthias ruber.

PARROTFISH [iskaroz, papağan balığı] ® Sparisoma cretense.

PARROTFISHES [papağanbalığıgiller] ® Scaridae.

PART [kısım] Canlılarda bir organ ya da dış özelliğin diğerlerinden ayrı değerlendirilebilen parçası. Örnek; Kol, bacak, çene vb.

PARTHENOGENESIS [döllemsiz çoğalma, döllemesiz çoğalma, partenogenez] Döllenmemiş yumurtadan yeni kuşak verme şekli. Döllenmememiş yumurtanın gelişmesiyle oluşan çoğalma şekli. Dişinin (ananın) kopyası, klonu.

PARTIAL RECRUITMENT [kısmi içgöç, kısmi stok’a katılma] 1- Avlanan stoka yeni yıllığın katılma derecesidir. Avlalanan stoka katılanlardan iri olanlar av aracına yakalanırken büyük çoğunluk ağ gözlerinden geçerek kurtulur. Hiç genç balık avlanmıyorsa bunların kısmı içgöçü sıfırdır. Bir yıllığın bireylerinin artan boyu ile artan avlanan birey sayısı %50’ye ulaştı ise tam içgöç sağlanmış demektir. Bu durumdaki kısmı içgöç 0.5’tir.

PARTIAL RECRUITMENT [kısmi içgöç, kısmi stok’a katılma] 2- Bir yıllığın hangi ölçüde (derecede) avlanan stok’a katılmasıdır. Bir yıllık genç ise bu yıllığın içerisinden yalnız bazı hızlı büyüyen bireyler avlanır. Böylece bu yıllık stoka tamamıyla değil kısmen katılmış olur. ® Recruitment (içgöç, stok’a katılma).

PARTIAL SPAWNER [kısmi yumurtlayıcı] Uzun bir dönemde (2-3 ay boyunca) yumurtlayan ve gondlarında henüz atılmamış faklı gelişme aşamasında yumurta ve atmık bulunan balıklara verilen ad.

PARTIALLY SPAWNED FISH (HALF SPENT FISH) [kısmi yumurtlamış] Yumurtalığındaki yumurtaların bir kısmını yumurtlamış balık.

PARTICLE [tanecik, parçacık, partikül].

PARTICLE SIZE [parçacık boyu] Uluslararası Wentworth-Udden ölçütlerine göre çökellerdeki (sediman) tane boyu aralıkları şunlardır:

Boy aralığı	Parçacık adı		Boy aralığı	Parçacık adı
>256 mm	Boulder	[Kaya]	1/16-2 mm	Sand	[Kum]
64-256 mm	Cobble	[Kaba taş]	1/256-1/16 mm	Silt	[Balçık]
4-64 mm	Pebble	[Çakıl taşı]	<1/256	Clay	[Kil]
2-4 mm	Gravel	[İnce çakıl]

PARTICLE TRAJECTORY MODEL [parçacık izleme modeli] Atmosfer taşınımı modellerinde parçacıkların gidiş yollarını izlemede kullanılan model.

PARTICULATE FEEDING [parçacıkla beslenme] Yem olan zooplankton ya da balığı tek tek avlayıp yeme.

PARTICULATE MATTER [parçacık madde] Su ya da havada asılı durabilen, görünmeyen parçacıklar.

PARTURITION [doğum] Doğum, doğurmak. Örnek; Erkek deniz atı.

PASSAGE [geçit, pasaj] Göçmen balığın baraj, bent vb’ni tali su yoluyla geçmesi.

PASSAGE FACILITIES (PASSWAY) [geçit araçları] Zarar görmeden balığın barajı aşmasına olanak veren tali ark, balık mediveni ya da asansörü vs.

PASSIVE FISHING [pasif balıkçılık] Hareket halinde olmayan av aracıyla (fanyalı, fanyasız ağlar) yapılan avcılık.

PASSIVE GEAR [pasif araç] Suya bırakılan ve aktif hareket ettirilmeyen av aracı.

PASSWAY [geçit araçları] ® Passage facilities.

PATELLA [patella] 1- Diz kapağı.

PATELLA [patella] 2- Yassı koni biçimli kabuğu olan Patella, Patelloidea üstailesi, Patellidae ailesinde bir salyangoz cinsidir. Kayalık kıyı kesiminde bulunur. Kayalar üzerindeki deniz yusunlarıyla (alglerle) dişlidilini kullanakak ve zik-zak hareketleri yaparak beslenir. Bazı türleri 0-6 m derinlikler arasında yayılır.

PATELLA [patella] 3- Örümceklerde üstbacak ile altbacak (kalça) arasındaki parça.

PATH- (prefix) [pat-] Istıraplı. Hastalıklı. Örnek; Patolojik (pathological)-Hastalıklı.

PATH [hat] Uzayda güncel ya da varsayımsal yol. Bir nesne ya da ışığın geçtiği kısım.

PATHOGEN [hastalık yapıcı, patojen] Hastalık oluşturan canlı organizma.

PATRIARCH/MATRIARCH FAMILY [ataerkil/anaerkil aile] ® Male-with-harem family (haremi olan erkek).