L [son güncelleme 13 Mart 2008]

L_¥ (abbrev.) [L_¥] Balığın sonsuz sürede ulaşabileceği sonuşmaz (asimtotik) uzunluğu.

LA NIÑA [La Niña] Küçük kız. ® El Niño.

LABIUM [dudak] Balığın dudağı.

LABRADOR CURRENT [Labrador Akıntısı] Kuzey Atlas Okyanusu’nda Baffin Adası Akıntısı’nın güneye devamı olup Hudson Boğazı’ndan sahanlık eğimini izleyerek Grand Bank’a kadar ilerler. Soğuk kutup sularını sıcak Gulf Stream akıntısı menderesine ulaştırır ve onunla karışır. Akıntı hızı saniyede 0.3-0.5 metredir. Akıntı genişliği 100 km ve derinliği 1500 m kadardır.

LABRIDAE (WRASSES) [lapinagiller] Levreksiler (Perciformes) takımı, lapinasılar alt takımının bir ailesidir. Toplam 60 cinsi ve 500 türü barındırır. Denizde yaşayan parlak renkli balıklardır. Bir kısmı akvaryum balığı diğer kısmı yem balığı olarak değerlendirilir. Ağızları öne çıkar. Bazıları ortakçı (komensal) ya da temizleyici olarak yaşar.

LABRUS BERGYLTA (BALLAN WRASSE) [kikla, lapin, ot balığı] Sığda 1-50 metrelerde bulunur. Boyu TL=66 cm ve ağırlığı 4.5 kg kadar olabilir. Balıkçılığı kişisel tüketim düzeyindedir. Mercan resifleriyle ilişkilidir. Bütün bireyler dişi doğarlar fakat 4-14 yaşlarında cinsiyet değiştirirler. Erkeğin su yosunlarından (alglerden) yaptığı çukurca yere 1 ya da daha çok dişi yumurta bırakır.

LABRUS MERULA (BROWN WRASSE) [lapin, çil balığı, lapina, ot balığı] Mercan resifleriyle ilişkilidir. Boyu TL=55 cm kadar olabilir. 17 yıl kadar yaşar. Balıkçılığı kişisel ihtiyaç düzeyindedir. Bazen sürü oluşturur, yaşlandıkça tek gezer. 2 yılda erinleşir.

LABRUS MIXTUS (CUCKOO WRASSE) [lapin, ördek balığı, lapina, ot balığı] Göçmen değildir. Boyu TL=45 cm ya da biraz daha büyük olabilir. 17 yıl yaşar. Balıkçılığı kişisel tüketim düzeyindedir. 2-200 m derinliklerde rastlanabilir ama daha çok 40-80 metre derinliklerde bulunur.

LABRUS VIRIDIS (?) [Karadeniz guban, çil balığı, yeşillapin balığı, lapina, lapin, ot balığı] Mercan resifleriyle ilişkilidir. Boyu TL=55 cm kadar olabilir.

LABYRINTH [içkulak, labirent] 1-.

LABYRINTH [labirent] 2- Dalyan tipi tuzaklarda balığın yönlendirildiği ve içinden balığın çıkamadağı düzen, set, çit.

LACUSTRIAN [gölcül] ® Limnicoid.

LADDER [balık merdiveni, merdiven] ® Fish lift (balık asansörü).

LAG [gecikme] 1- Bir aletin, ölçümü yapılmak istenen değişkene ait ölçme değerini anında değilde biraz geç vermesi.

LAG [gecikme] 2- Populasyon büyümesinde taşıma kapasitesine ulaşıldığında büyümenin gecikmesi, yavaşlaması.

LAGENA [lagena] Diğer balıklarda genellikle küçük fakat sazangillerde (Cyprinidae) en büyük otolitin (asteriscus) bulunduğu kısım.

LAGOCEPHALUS LAGOCEPHALUS LAGOCEPHALUS (OCEANIC PUFFER) [mavibalon balığı, balon balığı] Tabanyüzücü (bentopelajik) ve okyanusgöçerdir (okyanodromdur). Boyu TL=61 cm ve ağırlığı 3 kg civarında olabilir. 10-475 metrelerde rastlanır. Öncelikle denizde yüzücü (pelajik) olup acısuya da girer. Balıkçılığı vardır. Ağılıdır (zehirlidir) ve yenmemelidir.

LAGOCEPHALUS SPADICEUS (HALF-SMOOTH GOLDEN PUFFERFISH) [balon balığı] Tabansal (demersal) okyanusgöçerdir (okynaodromdur). Acısuya girer. Balıkçılığı yoktur.

LAGOON [denizkulağı, lagün] Dar bir boğaz ya da kanal ile zaman zaman denizle bağlantısı oluşan acı ve tatlı su özellikleri olabilen sığ kıyısal sular (göletler).

LAKE BURDUR [Burdur Gölü] ® Burdur Lake

LAKE CLASSIFICATION [göl sınıflandırması] Göllerin genel ve geniş anlamda üretkenlik durumunu veren (oligotrof, mezotrof ve ötrof şeklindeki) sınıflandırma.

LAKE VAN [Van Gölü] Bir görüşe göre dünyadaki ilkel okyanusların kısmı özelliklerini taşıyan Van Gölü aynı zamanda dünyanın en büyük sodalı gölüdür (S%o19 ve pH=9.8). Çok uç bir ekosistemi oluşturur. Gölde 103 bitkisel ve 36 hayvansal plankton ile inci kefali (Chalcalburnus tarichi) adı verilen bir tür balık yaşamaktadır. Yüzölçümü 3700 km²’dir. Denizden 1645 m yüksekteki bu gölün su seviyesi zamanla değişmekle birlikte ortalama derinliği 171 m ve en derin yeri ise 451 m’dir. Su hacmi 736.22 km³’tür. Gölün su düzeyi 1990’lı yıllarda 3 metre yükselmiş ve geniş zirai alanları kaplamıştır. Burdur Gölü gibi Van Gölü’de dışarıya su vermez. Göl, göl suyuna girmeyi seven (göl ve il adıyla anılan) kedisiyle de ünlüdür. Gölde yalnız kedi değil aynı zamanda boyu 15 metre kadar olan İngiltere’deki Loch Ness benzeri bir canavarın da yüzmekte olduğu rivayeti basında yer almıştır. ® Burdur Lake (Burdur Gölü).

LAKERDA (SALTED TUNNY) [lakerda] Tuzlanarak hazırlanmış balık. Tuzlu balık.

LAMARCK [Lamarck, Lamark] Jean-Babtiste Pierre Antoine de Monet, Chevalier de Lamarck. Fakir bir soylunun 11. çocuğudur (1744). 1766’da tıp ve botanik öğrenimine başla-mıştır. Jean-Jacques Rousseau’nun teşvikiyle her yönüyle Linné’nin sınıf-landırmasına uymayan Fransa florasını (Flore Française) yayınlamıştır. Daha sonra doğa tarihi müzesinde çalışmaya başlamıştır. Orada omurgasız hayvanlar ile Annelida, Arachnida, Crustacea, Infusoria ve Tunicata hayvan sınıfları kavramlarını getirmiştir. Fizik, kimya, jeoloji, iklimbilim ve biyoloji konularında da çalışan Lamarck profesörlük ünvanını 1818’de almıştır. Kör ve yoksul olarak Pariste ölmüştür (1829). 1800’den önce türlerin sabit olduğu görüşündeydi. Daha sonra türlerin değiştiği görüşünü benimsemiştir. 1809’da yayınlanan zooloji felsefesi (Philosophie Zoologique) adlı kitabında şu görüşlere yer vermiştir. Her tür çevresiyle uyumlu olmak durumundadır. Çevre sürekli değiştiğine göre tür’de dengeyi sağlamak için buna uyum sağlamak ve sürekli değişmek zorundadır. Bunu gerçekleştiremeyen tür ölüm tehlikesi altındadır. Buna dayalı olarak bugün Lamarkizm olarak anılan ve doğruluğu kanıtlanmayan evrimsel görüşü şudur: Organizmalar kullanmadıkları organlarını kaybederler. Buna karşın sürekli kullanılan organ ihtiyaç doğrultusunda gelişir. Gelişen organ bir sonraki kuşağa yeni özellik olarak aktarılır.

LAMELLIBRANCHIATA (PELECYPODA, BIVALVE, MUSSELS) [yassısolungaçlılar, midyeler] ® Bivalvia (midyeler). ® Pelecypoda.

LAMINAR [laminar] Pürüzsüz, katmanlı.

LAMINAR FLOW [tabaka akım, katman akım, laminar akım] Komşu katmanlara (tabakalara) karışmadan bir hat üzerindeki su ve parçacık hareketi.

LAMINARIA (KELP) [laminarya] Denizde bulunan esmer su yosunu. Sabit sert malzemeye tutunur. Gövdesi yassı şerit şeklinde olup boyu uzun (15 m kadar) olabilir.

LAMNA NASUS (PORBEAGLE) [dik-burunlu harharias, dikburunkarkarias, dikburun] Yüzücü (pelajik), okyanusgöçerdir (okyanodromdur). 0-715 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=3.5 m ve ağırlığı 230 kg kadar olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Tek, sürü ya da avlanma grupları halinde bulunur. Canlı doğurucudur (ovovivipardır). 1-5 yavru verir. Büyüklüğünün korkutuculuğu insanlar için tehlike yaratır. Eti yenir. Diğer kısımları balık unu yağı ve yüzgeçleri çorba yapımında kullanılır. Soyu tehlikedeki türler içerisinde az riskli sınıfındadır.

LAMNIDAE (MACKEREL SHARKS, WHITE SHARKS) [dikburunlugiller, devköpek-balığıgiller] Chondrichthyes sınıfı, Lamniformes takımının bir ailesi. Carcharodon, Isurus ve Lamna adını alan 3 cisinde altı tür bulunmaktadır. Hızlı yüzen ve dünya denizlerine dağılmış köpek-balıklarıdırlar.

LAMPANYCTUS CROCODILUS (JEWEL LANTERNFISH) [ışıldak balığı] Okyanusgöçer (okyanodrom) ve derinyüzücüdür (batipelajiktir). 45-1190 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=40 cm kadar olabilir. Gündüz ve gece farklı derinliklerde bulunur. Gelecekte balıkçılık kaynağı olabilir.

LAMPANYCTUS PUSILLUS (?) [?] Okyanusgöçer (okyanodrom) olup derinyüzü-cüdür (batipelajiktir). Boyu TL=5.5 cm olabilir. 40-850 metre derinliklerde rastlanır. Gece 40-125 m ve gündüz 425-850 m derinliklerde bulunur.

LAMPARA [lampara] Küçük teknelerden kullanılan gırgır ağından küçük torbasız çevirme ağı.

LAMPETRA FLUVIATILIS (EUROPEAN RIVER LAMPREY) [nehir minogra balığı, ırmak taş-emeni, derebofa balığı] Ticari balıkçılığı önemsiz, ırmakgöçer (potamadrom) tabancıl (bentik) balıktır. Boyu TL=50 cm ve ağırlığı 150 gram olabilir. 10 yıl yaşadığı bilinmektedir. Sonbaharda ırmaklara girer ve 50-100 cm derinliklerde bulunur. Erin bireyler yumurtlamadan sonra ölür. Kanı ağılıdır (zehirlidir). Yenmeden önce etinin iyice yıkanıp kandan temizlenmesi gerekir.

LAMPREY [taşemen] Baş, gövde ve kuyruktan oluşan yılan balığı tipli 1 m boya ulaşabilen, pulsuz, kıkırdak iskeletli, çenesiz sucul canlı. Örnek; Lampetra mariae, Petromyzon marinus.

LAMPREYS [çenesizler] 1- ® Agnatha.

LAMPREYS [taşemengiller] 2- ® Petromyzontidae.

LANCELET [batrak] ® Branchiostoma lanceolatum.

LAND-BREEZE [meltem] Yazın karadan denize esen rüzgar.

LANDED [karaya çıkarılan] Avlanıp karaya (limana, kıyıya, iskeleye) çıkartılan balık.

LANGUSTE [böcek, langust] ® Palinurus.

LANTERNFISHES [ışıldakbalığıgiller] ® Myctophidae.

LAPILLUS [lapillus] Diğer balıklarda genellikle küçük fakat yayınbalığıgillerde (Siluridae) utriculus’ta yer alan en büyük otolit.

LARGE MARINE ECOSYSTEM [geniş deniz ekosistemi] Kıyısal kesimden, delta bölgesinden kıta sahanlığı ve kıyısal akıntının denize olan sınırına kadar uzanan akıntı sistemini içine alan kabaca 200 km² ya da daha büyük bölge. Böyle bir bölge çevresel koşullar, üretim ve beslenme ilişkileriyle karakterize edilir.

LARGE SCALED SCORPIONFISH [adabeyi] ® Scorpaena scrofa.

LARGE-EYE DENTEX [irigözsinagrit, mandagözsinagrit balığı, patlakgöz mercan] ® Dentex macrophthalmus.

LARGEHEAD HAIRTAIL [kılkuyruk, kılkuyruk balığı] ® Trichiurus lepturus.

LARGE-MESHED [geniş gözlü] Göz genişliği büyük balık ağı ile ilgilidir.

LARGE-SCALE FISHERY [geniş ölçekli balıkçılık] Sosyal ve ekonomik girdisi olan balıkçılık.

LARGE-SCALED GURNARD [kırlangıç] ® Lepidotrigla cavillone.

LARGESCALED SCORPIONFISH [iskorpit, iskorpit balığı, lipsoz balığı, kırmızı iskorpit, adabeyi] ® Scorpaena scrofa.

LARSEN MIDWATER TRAWL (ATOM TRAWL, LARSEN TRAWL, FLOATING TRAWL, LARSEN TWO BOAT TRAWL, TWO BOAT PELAGIC TRAWL) [Larsen ortasu trolü] Kare ağızlı yakasız iki tekne tarafından çekilen ortasu trolü.

LARSEN TRAWL [Larsen trolü] ® Two boat pelagic trawl.

LARSEN TWO BOAT TRAWL [Larsen çift tekne trolü] ® Two boat pelagic trawl.

LARVA [kurtçuk, larva].

LARVACEA (?) [ekliceler] ® Appendicularia.

LARVAE [kurtçuk, larva] 1- Gelişmesinin ilk everelerinde, erin özellikleri taşımayan hayvan (larva).

LARVAE [kurtçuk, larva] 2- Yumurtadan çıkma ile şekil değiştirme aşamalarını içeren ve genç balık evresinden ayırt edilen gelişme (larva) evresi.

LARVAE [kurtçuk, larva] 3- Bir hayvan türünün erin bireylerine benzemeyen yaşam evresi.

LARVAL PERIOD [kurtçuk evresi, larva evresi] ® Larval stage.

LARVAL STAGE (LARVAL PERIOD) [kurtçuk evresi, larva evresi] Dış beslenmeye geçme anından itibaren yüzgeç ışınlarının oluşmasına kadar geçen gelişme süreci.

LARVIPAROUS [larvipar] Yumurta değil de kurtçuk (larva) taşıyan. Örnek; Scorpaenidae ailesinden Sebastes.

LARVIVORE [larvivor] Kurtçuk (larva) yiyen.

LARVIVOROUS [kurtçukcul] Kurtçuk (larva) ile beslenen. Örnek sivrisinek kurtçuk-ları ile beslenen Cyprinodontidae ailesinin bazı bireyleri.

LARVOPHILE [larvofil] Ağzında kuluçkalayan. Örnek; Cichlidae. Dişi, çökele bırakılmış yumurtalardan çıkan yavruları ağzında korur.

LARYNX [gırtlak, larinks].

LASH [façuna etmek, façina etemek] Halatın aşınmaya uğrayabilecek yerini sicimle ya da telle sarmak.

LATE SPAWNING [geç yumurtlama] Bir tür için alışılagelmişten daha sonra yumurta bırakmayla ilgilidir.

LATENT [gizli, latent] Var olan, ancak görünmeyen ya da etken olmayan.

LATENT [gizli, latent] Ortada olmayan, gizli. Yaşam ve fizyolojik aktivite belirtileri görülmeyen.

LATENT CAPACITY [gizli kapasite] Halihazırda balıkçılıkta kullanılmayan kapasite.

LATENT SPECIES [gizli tür] Yönlendirilmiş balıkçılığı doğrudan destekleyebilme yetisi, potansiyeli olan tür.

LATERAL [yanal] Yanlara ait, yanla ilgili.

LATERAL BAND [yanal bant] Yanlarda uzunlamasına olan renk. Örnek; Upeneus moluccensis’te görülen parlak sarı renkli bant.

LATERAL DISPLAY (LATERAL THREAT DISPLAY) [yanı gösterme] Başka balığa yan tarafını gösterme. Vücudu ve kuyruğu bükme, yüzgeçleri dikleştirme ve açma gibi birçok hareketi içerebilir. Bu davranış karşısındakini ürkütmek ve niyetinden vazgeçirmeyi amaçlar. Karşıtı (düşman) balık ya baskınlığı kabul edip yüzgeçlerini kapatır ya da ‘kavgayı’ kabul ederek yüzgeçlerini açar, dikleşir.

LATERAL LINE (LINEA LATERALES) [yanal çizgi] Tüp benzeri, üzerinde delikler bulunan algılama organı olup her iki yanda baştan kuyruğa kadar uzanır. Bu organ su hareketleri ile düşük frekanslı (160-200 Hz) titreşimlerin algılanmasında kullanıl-maktadır. Bazı balıklarda bu organ tüp gibi kapalı ve delikli değildir. Tüp şeklindeki kanalın içerisinde bakışımlı (simetrik) tüylü hücre grupları bulunmakta olup bunlar cupula denilen jölemsi bir madde içerisinde yer almaktadır. Yanal çizgi kanalındaki su hareketleri bu hücreleri uyarmaktadır. Uyarılar bir sinir bağı sitemiyle beyne iletilmektedir.

LATERAL LINE ORGAN [yanal çizgi organı] Myctophidae ailesi bireylerinde pullar kaldırıldığında ortaya çıkan at nalı şeklinde yapılardan biri. Pul yerine bu yapılar sayılır.

LATERAL LINE PORE [yanal çizgi deliği] Yanal çizgi kanalına açılan deliklerde biri. Amphioxi ile erin sucul sürüngenler hariç bütün balıklarda bulunur.

LATERAL LINE SCALE (SQUAMA LINEA LATERALIS, (pl.) SQUAMAE LINEAE LATERALIS) [yanal çizgi pulu] Balığın yanal çizgisi üstünde yer alan delikli pullardır. Alışılagelen yöntem olarak yanal çizgideki pul sayımı yalnız delikli pullarda yapılır.

LATERAL THREAT DISPLAY [yanı gösterme] ® Lateral display.

LATIMERIA [Latimeria] ® Latimeria chalumnae.

LATIMERIA CHALUMNAE [Latimeria, latimerya] Crossopterygii-saçakyüzgeçlilerin eski devirde yaşamış 55 cinsinden yalnız Latimeria cinsinin bir türü günümüze kadar yaşayagelmiştir. Bu balık 1938’de Güney Afrika’nın doğu kıyısındaki Chalumna Irmağı ağzında yakalanmış ve Latimeria chalumnae adıyla kayda alınmıştır. Madagaskar ile Afrika arasındaki Comoros adalarında bu türe ait populasyonun bulunduğu böylece belirlenmiştir. İzleyen 60 yıl boyunca bunun bilinen tek populasyon olduğuna inanılmış fakat İndonezyanın kuzey Sulawasi’deki Manado Tua adasında 1998’de yeni bir birey yakalanmış ve Latimeria menadoensis adıyla yeni bir tür olarak kayda geçirilmiştir. Bir Saçakyüzgeçli (Coelacanth) cins olan Latimeria yaşayan fosil olarak anılmaktadır. Çünkü örneği ilk kez elde edilene kadar bu cinsin 80 milyon yıl önce soyunun tükendiği sanılmaktaydı. Bu türün boyu 2.75 m ve ağırlığı 95 kg olabilir. Ömrü 48-50 yıl olabilir. 150-700 m derinliklerde tabanda yaşar. Göçmen değildir. Balıkçılığı yoktur ve uluslararası ticareti yasaktır. Gündüz kabaca 14’ü birarada mağaralarda saklanırlar. Canlı doğurucudur (ovovivipardır) ve 5-29 yavru verir. Hamilelik 3 yıl sürer. Soyu tehlike altındadır.

LATINUCLEATE SCALE [makrosentrik pul] 1- ® Macrocentric scale.

LATINUCLEATE SCALE [yenilenmiş pul] 2- ® Regenerated scale.

LATITUDE [enlem] Ekvatorun 0 derece sayılmasıyla, yerküreyi 90’ı kuzey ve yine diğer 90’ı güney yarımkürede yer alan birbirine paralel eşit aralıklı sanal çizgiler.

LAW OF FISHING [balıkçılık yasası, balıkçılık kuralı] Sınırsız balıkçılık ekonomik olmaktan çıkar.

LAYER [katman] Deniz tabanında biriken madde tabakası.

LAZY DECKIE [haydros, kaydros] ® Lazyline.

LAZYLINE (LAZY DECKIE, POKE LINE) [haydros, kaydros] Torbadan maçaya uzanan güvence halatı. Torbanın gerektiğinde tersten güverteye alınmasında kullanılan halat.

l_c (abbrev.) [ilk avlanma boyu (l_c)] ® Length at first capture.

LD₅₀ (abrev.) [ölümcül doz-50] ® Lethal dose–50.

LEA TAG [Lea markası] İşaret (marka) olarak kullanılan ve oynak bağlantısı olan parçanın balık vücudunun 1. sırt yüzgeci önünde kaslardan bir tel geçirilmek suretiyle bağlandığı bir marka tipidir. ® Carlin tag (Carlin markası) ® Lea tag (Lea markası). ® Petersen tag (Petersen markası). ® Pop-up tag (pop-ap marka). ® Hot branding (sıcak-dövme marka). ® Cold branding (soğuk-dövme marka). ® Gill clamp (solungaç markası). ® Spaghaetti tag (spagetti markası). ® Visible implant tag (görünür ekme marka). ® Visible implant elastomer tag (görünür elastik ekme marka).

LEAD (SINKER, WEIGHT) [kurşun] 1- Ağın alt yakasının tabanda ya da aşağıya yani tabana doğru çekilmesini sağlayan ağırlık.

LEAD [iskandil kurşunu] 2- İskandil ipinin ucuna bağlanan kurşun ağırlık.

LEAD [klavuz] 3- Asıl ağa balığı yönlendirmek için kullanılan uzantı ağ ya da kol.

LEAD [kurşun] 4- Ağır metal. Organizmalarda birikir. Besin ağında insana kadar ulaşır ve bir dizi hastalığa yol açar. Yüksek miktarları ölüme kadar götürebilir.

LEAD LINE (GROUNDROPE, FOOTROPE) [kurşun yaka] 1- Ağın ağzını aşağı çekerek altta kalmasını sağlayan üstünde kurşun, demir vb batırıcı malzemenin bağlanmış olduğu halat kısmı. Fanyalı, fanyasız ağlar, troller vb’de üstüne ağırlık bağlanmış alttaki halat. Dip trol ağında tabanın sert olması halinde oto lastiğinden kesilmiş diskler ya da bobin tipi dönebilen koruyucuların da takılmış olabileceği alt halat.

LEAD LINE [kurşunlu halat] 2- Ağın altta kalan kısmının aşağıya (dibe) çekilmesini sağlayan içinde ağırlık bulunan ya da üzerinde ağırlık bağlanmış kalın halat.

LEAD POISONING [kurşun ağılaması, kurşun zehirlemesi] Vücutta ağılayıcı kurşun düzeyi.

LEADER [yönlendirici] Balığı tuzak tipli ağa yöneltmek için ağ ya da farklı malzemeden yapılmış set, çit.

LEADING NET [yönlendirici ağ, yönlendirici].

LEAFY DRAGONS [deniziğnesigiller] ® Syngnathidae.

LEAGUE [fersah] Üç deniz mili (3x1852m=5556m) mesafesi.

LEAPING MULLET [küçük kefal, çulara, sıçrayan kefal, kobar (kefal), kefal, kastros] ® Liza saliens.

LEARNING OF FISH