G [son güncelleme 13 Mart 2008]

G (abbrev.) [G] Anlık büyüme oranı. Ağırlık artışı ölçüsü. Örnek; Belirli, genellikle bir yıllık sürede, bir yıllığın, son ağırlığı ile başlangıçtaki ağırlığının doğal (n tabanına göre) logaritmalarının oranıdır. G=[ln(W_t)-ln(W₀)]/(t₁-t₀). Burada; W₀=Başlangıç ağırlığı; W_t=t Anındaki ağırlık; t₁=Zaman sürecinin sonu; t₀=Zaman sürecinin başlangıcı; (t₁-t₀)=Geçen süre.

G.S.I. (abbrev.) [gastro somatik gösterge, gastro somatik indeks] ® Gastrosomatic index.

GADELLA [?] ® Gadella maraldi.

GADELLA MARALDI (GADELLA) [?] Taban üstünde askıda yani tabanyüzücü (bentopelajik) olup 150-700 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=30 cm olabilir. Balıkçılığı önemsizdir. Sert taban üstünde durur. Kurtçukları (larvaları) pelajiktir (yüzücüdür).

GADICULUS ARGENTEUS ARGENTEUS (SILVERY COD) [pamukçuk balığı] Yüzücüdür (pelajiktir). Göçmen değildir. Boyu TL=15 cm ve 3 yaşında olabilir. 100-1000 m derinliklerde rastlanır. Balıkçılığı önemsizdir. Büyük sürüler oluşturur.

GADIDAE (?) [mezgitgiller] Işınlıyüzgeçliler (Actinopterygii) sınıfı, mezgitler (Gadiformes) takımının bir ailesidir. Aile 14 cinsi kapsar. Son zamanlarda sistematiğine ekleme ve çıkarma yapılmıştır. Deniz balıkları içerisinde ekonomik önemi yüksek türleri barındırır. Daha çok soğuk sularda yaşarlar. Taban ve tabana yakın yaşayan balıklar olup sakallarıyla besin maddelerini seçerler. Yumurtaları yüzücüdür (pelajiktir). Kurtçuk (larva) ve genç balık evrelerinde yüzücü (pelajik) yaşarlar ve daha sonra derine tabana inerler. Yumurta sayısı yüksek olan bu balıklar kuzey denizlerinde kış sonuna doğru yumurta bırakırlar. Kuzey yarımkürede 60 kadar türü yaşamaktadır. Bazı önemli türleri şunlardır: Gadus morhua, Gadus ogac, Melanogrammus aeglifinus, Merlangius merlangus, Micromesistus poutassou, Pollachius virens.

GADIFORMES (COD LIKES) [dikensizler] Işınlıyüzgeçliler (Actinopterygii) sınıfı, morinamsıların (Gadiformes) bir diğer adıyla Anacanthini takımındaki balıkları kapsar. Bu takım 11 aileyi içermektedir. Aile bireylerinin yüzgeç ışınları yumuşak balıklar olup ekonomik önemleri yüksektir. Yüzme keselerinin basınç kanalı yoktur. ® Anacanthini.

GADUS MORHUA (COD, ATLANTIC COD) [morina] Mezgitgiller (Gadidae) ailesinden kuzey Atlas Okyanusu ve yan denizlerinde yaşayan Türkçe’de morina olarak tanınan, beyaz löp etli balık türüdür. Yumurtalarından yalancı havyar yapılır. Boyu 2 m ve ağırlığı 96 kg kadar olabilir. Okyanusgöçer (okyanodrom) tabanyüzücü (bentopelajik) bir türdür. 0-600 m derinlikler arasında rastlanır. Önemli bir ticari balıkçılık ürünüdür. Gündüz sürü oluşturur. Etotoburdur (omnivordur). Alacakaranlıkta çoğunlukla balık ve omurgasızlarla beslenir. Yılda bir kez kış aylarında (Ocak-Şubat) yumurta bırakır.

GAGE [ölçek] ® Gauge.

GAIDROPSARUS MEDITERRANEUS (SHORE ROCKLING) [gelincik balığı] Tabansal (demersal), okyanusgöçerdir (okyanodromdur). Boyu TL=50 cm olabilir. 450 m’ye kadar rastlanır. Genellikle sığ sularda ve kayalıkların üstünde 60 m derinlikte yaşar. Balıkçılığı önemsizdir. Yan av olarak ağda çıkar.

GAIDROPSARUS VULGARIS (THREE-BEARDED ROCKLING) [gelincik balığı] Tabansal (demersal) olup göçmen değildir. Boyu TL=60 cm olabilir. 20-120 m derinliklerde rastlanır. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Kayalık ve çakıllı kumlu tabanda bulunur. Akdeniz’de ilkbahar ve yazın yumurtlar.

GALAPAGOS ISLANDS [Galapagos Adaları] Büyük Okyanus’ta güney Amerika’da Ekvator’un batısında yer alır. 13 büyük ve 47 küçük takımadadan oluşur. Adalar kıyıdan bir hayli açıkta yer almaktadır. En ünlü hayvanları dev kaplumbağalardır. Darwin’in ünlü doğal ayıklama kuramını bu adalardaki gözlemleri sonrası geliştirdiği bilinmektedir. 1959’da Ekvator’un ilk ulusal parkı ve 1978’de de UNESCO tarafından dünya mirası olarak ilan edilmiştir. Kurulan Darwin Vakfı’nın görevi adalardaki doğal yaşamın korumasını sağlamaktır. Eskiden korsan sığınağı ve üssü olan bu adaların yüzölçümü 7,882 km²’dir. Uzunluğu 430 km’dir.

GALE WARNING [fırtına ihbarı] Deniz ve karalar için rahatsızlık verebilecek, tehlike seviyesindeki hava durumunun (şiddeti ve hareket yönününün) önceden duyurulması.

GALEIDAE (CARCHARIIDAE, SAND SHARKS) [harhariyasgiller] ® Odontaspididae.

GALEOPHOBIA [galeofobi] Köpek balığından korkma. Köpek balığı fobisi. Fobinin oluşmasında balığı güvenli bir ortamda (akvaryumda) görmek bile yeterlidir ® Selachophobia (selahofobi).

GALEORHINUS GALEUS (TOPE SHARK) [camgöz balığı] Taban üstünde asılı yani tabanyüzücü (bentopelajik), okyanusgöçerdir (okyanodromdur). Boyu TL=195 cm ve ağırlığı 45 kg olabilir. 55 yaşına ulaşabilir. 0-1100 m derinlikler arasında rastlanır. Ticari balıkçılığı önemlidir. Küçük sürüler halinde bulunur. Uzun mesafede göçer. Canlı doğurucudur (ovovivipardır). Karaciğerinden yağ üretilir, eti çok beğenilir, yüzgeçlerinin çorbası makbüldür. Artıkları balık unu yağında kullanılır. Soyu hassas sınıfında değerlendirilmektedir.

GALEUS MELASTOMUS (BLACKMOUTH CATSHARK) [lekelikedi balığı, lekeli kedi balığı, lekeli kedibalığı, kedi] Balıkçılıktaki önemi azdır. 55-1200 m’ler arasında rastlanan bir derin deniz balığıdır. TL=90 cm, ağırlığı 1.4 kg olabilir.

GALICIAN CRAYFISH [kerevit, tatlısu istakozu, kerevit, göl istakozu] ® Astacus leptodactylus.

GALL BLADDER [öd kesesi, safra kesesi] Karaciğerle ilişkili olup sindirim için kullanılan ödün içinde bulunduğu kese.

GALVANIZED STEEL WIRE [galvanizli tel] Balıkçı gemilerinde kullanılan çelik tellerin deniz suyuna karşı (oksitlenmeye karşı) dayanıklılığını artırmak için üstü çinko ile kaplanmış olanı.

GALVANOTAXIS [galvanotaksi] Elektrikle avcılıkta balığın anoda doğru yüzmesi. ® Electrotaxi (elektrotaksi).

GAMA [Vasco da Gama] ® Vasco da Gama.

GAMBUSIA AFFINIS (MOSQUITOFISH) [?] Doğal ortamda sivrisinekle mücadelede kullanılır. Akvaryumlarda beslenir. Boyu TL=4 cm (erkek) ve TL=7 cm (dişi) olabilir ve en çok 3 yıl yaşar. Tabanyüzücü (bentopelajik) ırmakgöçerdir (potamadromdur). Ticari balıkçılığı önemsizdir. Dünyada birçok ülke ve suya taşınmıştır. Durgun ve yavaş akan suyu sever. Havuz ve göllerde ve acısuda bulunur. Canlı doğurucudur (vivipardır). Herne kadar sivrisinekle etkin mücadelede kullanılmakta ise de yerli türlerle yarış eder ve aşılandığı suyun ekolojik dengesini etkiler. Gizil (potensiyel) musibet olarak da algılanır.

GAMBUSIA HOLBROOKI (EASTERN MOSQUITOFISH) [?] İngilizce’de doğu sivrisinekbalığı adıyla anılan bu tür birçok suya sivrisinek mücadelesi amacıyla aşılanmıştır. Ancak ya hiç ya da ender olumlu etkisi görülmüştür. Aşılandığı suda doğal yapıyı etkilediği konusunda endişe duyulmaktadır. Erkeğinin boyu TL=3.5 cm ve dişisi TL=8 cm kadar olabilir. Tabanyüzücü (bentopelajik) ırmakgöçerdir (potamadromdur). Acısuya girer. Akvaryumda tutulur ve ticareti yapılır.

GAMETE [gamet] Cinsel göze (hücre). Erkek ya da dişi üreme gözesi (hücresi).

GAMETIC MIGRATION [üreme göçü, göçü] ® Spawning migration (yumurtlama göçü).

GAMETOGENESIS [gamotogenez] Erkek ve dişi gözelerin (hücrelerin) gelişmesi. Ovogenez dişi gözelerin ve spermatogenez erkek gözelerin gelişmesidir.

GANG WAY [lumbara ağızı] Gemilere girip çıkmada kullanılan bordoda açılmış dörtgen kapak.

GANGAVA [gangava] ® Kankava.

GANGLION [düğüm, ganglion]. Sinir düğümü.

GANOID SCALE (SQUAMA GANOIDEA (sing.), SQUAMAE GANOIDEAE (pl.)) [ganoit pul] Örtüşen (üst üste binen) ya da örtüşmeyen pullar. Çoğunlukla paralel kenara benzerler. Paleoniskoit ve lepisosteit olmak üzere iki tipi bulunur. Paleoniskoit ganoit pullar Polypteridae; lepisosteit ganoit pullar ise Lepisosteidae ailelerinde bulunur.

GAPE-AND-SUCK FEEDING [açma-emme beslenmesi] Balıklarda beslenme meka-nizmasıdır. Balık avlayacağı, ağzına almak istediği besinin yakınında ağzını hızla açar. Bu yolla ağız içinde negatif basınç oluşur ve besin ya da av balığın ağzına emilerek girmiş olur.

GARFISHES [kemikliturnabalığıgiller] ® Lepisosteidae.

GARPIKE [zargana balığı] 1- Belone belone euxini ® (syn.) Belone belone.

GARPIKE [zargana balığı] 2- Belone belone gracilis ® (syn.) Belone belone.

GARPIKE [zargana] 3- ® Belone belone.

GARPIKES [kemikliturnabalığıgiller] ® Lepisosteidae.

GARRICK [ışık balığı] ® Cyclothone braueri.

GARS [kemikliturnabalığıgiller] ® Lepisosteidae.

GARTH [bent] Balık saklamak için akarsu önüne kurulmuş set, baraj vb.

GAS [gaz] Belirli bir hacmi ve şekli olmayan.

GAS BLADDER [gaz kesesi] ® Swim bladder (yüzme kesesi).

GAS BUBBLE DISEASE (DECOMPRESSION SICKNESS) [gaz kabarcığı hastalığı] Suda aşırı doymuş (süper satüre olmuş) (>%115-%125) gazın balık vücuduna girmesiyle oluşan gaz kabarcığı hastalığıdır. Hastalık gaz geçirgenliği yüksek olan solungaç, göz, deri ve yumurta sarısı kesesinde görülür. Aşırı gaz doymuşluğundan çok küçük balıklar daha çok ve tehlike düzeyinde etkilenirler. Küçük balıkların etkilenme düzeyi %103 ve biraz altında gerçekleşir. Hastalığa yakalanan balıklar sırtüstü ya da başaşağı yüzer. Fabrika soğutma suyunun değiş tokuşculardan geçerken birden ısındığı durumda sıkca görülmektedir. Bu hastalığa hava embolizmi (air embolism) ya da hava kabarcığı hastalığı’da denmektedir.

GAS CHROMATOGRAPH (GC) [gaz kromatografisi] Gazların ve uçucu sıvıların oranlarının belirlenmesinde kullanılan cihaz.

GAS GLAND [gaz bezesi] Gaz salgılama bezesi. Gaz kesesine kandaki gazı aktaran kese.

GAS SUPERSATURATION [aşırı gaz doygunluğu] Hareketli sularda çözünmüş gazların aşırı fazla oluşu. Balıklar için (hava kabarcığı hastalığı benzeri) ölümcüldür.

GASKET [salmastra] Halat tellerinden saç örgüsü örülmüş halat.

GASPARD GUSTAVE DE CORIOLIS [Gaspard Gustave de Coriolis] Fransız mühendis ve matematikçi (1792-1843). 1808’de École Polytechnique girmiş ve mezun olmuştur. Değişik yerlerde çalıştıktan sonra 1829’da École Centrale des Artes et Manufactures’da profesör olmuştur. Mühendislik matematiğiyle ilgilenen Coriolis özellikle sürtünme, hidrolik ve makinelerin yetenekleri konularında çalışmıştır. İş ve kinetik enerji terimlerini ortaya atmıştır. Coriolis, anılan terimler nedeniyle değilde daha çok hareket halindeki rüzgar ya da suyun dünyanın dönmesi nedeniyle yönünü değiştirmesi şeklinde tanımlanabilecek Corilois kuvveti nedeniyle tanınmaktadır.

GASTER [mide] Sindirim organı.

GASTEROSTEIDAE (STICKLEBACKS, TUBESNOUTS) [dikenlibalıkgiller] Actinopterygii- ışınlıyüzgeçliler sınıfı, Gasterosteiformes takımının bir ailesidir. Apeltes, Culaea, Gasterosteus, Pungitius, Spinachia cinslerini barındırır. Toplam 16 türü bilinmek-tedir. Pulları yoktur, vücut yüzeyleri kaygandır.

GASTEROSTEUS ACULEATUS ACULEATUS (THREE-SPINED STICKLEBACK) [üç iğneli dikenli balığı, adi dikenli balığı, üç-dikenli balık, dikence balığı] Taban üstünde askıda yani tabanyüzücü (bentopelajik) yukarıgöçer (anadrom) balıktır. Boyu TL=11 cm olabilir. 0-100 metre derinliklerde rastlanır. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Sürü oluşturur. Genç bireyler yüzey malzemeyle sürüklenir. Yumurtalar bitkiden yapılma yuvalarda bulunur. Yamyamdır. Sıkca laboratuvarda deney hayvanı olarak kullanılır. Soyu riskli sınıflandırmanın en altında yer almaktadır.

GASTRIC ARTERY [mide atardamarı] Balıkların sırt atardamarından (aortundan) karına, mideye ulaşan atardamar.

GASTRIC VEIN [mide toplaradamarı] Mide ve karındaki kanı toplayarak karaciğere ileten toplardamar.

GASTRO- (GASTR-) (prefix) [gastro-] Karın, mideyle ilgili. Örnek; Karındanbacaklılar- Gastropoda.

GASTROLITH [midetaşı, gastrolit] Besinin öğütülmesinde kullanılmak üzere bilinçli yutulmuş taş.

GASTROPODA (SNAILS) [karındanbacaklılar, karındanayaklılar, salyangozlar] Yumuşakçalar (Mollusca) takımının bir sınıfıdır. Eogastropoda ve Orthogastropoda alt sınıflarına ayrılır. Yumuşakçaların günümüzde yaşayan tahmini 60-75 bin türü ile en geniş grubunu oluşturur. Gelişmelerinde giderek genişleyen sarmal (helozonik) vücut oluştururlar. Belirgin bir kafaları, duyarga ve gözleri vardır. Çoğu kabukludur. Türlerinin 2/3’ü denizde yaşar. Denizde yaşayanlar otobur (herbivor), çürükçül (skavenjer) ve etoburdur (karnivor). Suda yaşayanlar solungaçla solurlar. Karadakilerde akciğer bulunur. Bilimsel sınıflandırmaları sürekli yenilenmektedir. Kullanılan sınıflandırmalar ise yazarlara göre değişebilmektedir. Geleneksel sınıflandırmada karındanbacaklılar 4 altsınıfa ayrılmıştır. Bunlar solungaçları kalbin önünde olan Prosobranchia, solungaçları kabin sağ arkasında olan Opisthobranchia, kabuksuz olan Gymnomorpha ve akciğerli olan Pulmonata’dır.

GASTROSOMATIC INDEX [gastro somatik indeks] Balığın iç organlarının ağırlığı x 100/Balığın ağırlığı. Ağırlıklar gram.

GASTRULA [gastrula] Çokgözelilerde (çokhücrelilerde) döllenmiş yumurtanın gelişme evrelerinden üçüncüsü. Morula, blastula, gastrula. Embriyonun çift katmanlı halidir. Dış tabakadaki hücreler ektoderme ve iç tabakadaki hücreler ise mesoderm ve endoderme dönüşürler.

GAUGE (GAGE) [ölçek] Herhangi bir ölçü aletinin genel adı.

GC (abbrev.) [gaz kromatografisi] ® Gas Chromatograph.

GEAR [donatı] 1- Balıkçılıkta kullanılan ekipman. Örnek, solungaç ağı, olta, çapari, büyük çapari, mızrak, gırgır, ortasu ve dip trolü, tuzaklar vb. Gemi, tekne, bot, sandal değil.

GEAR [donatı] 2- Gemilerde kullanılan urgan, halat, kerye, makara vb malzeme.

GEAR CONFLICT [araç çatışması] Av alanında av araçlarının birbirine etki etmesi. Trollerin sabit ağlara takılarak parçalaması.

GEAR RESTRICTION [araç sınırlaması] Bir av aracının miktar ve tipinin belirli bir dönem kullanılmasının kanunen yasaklanması.

GEF (abbrev.) [Küresel Çevre Fonu] Global Environmental Facility. Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası Küresel Çevre Fonu.

GEL [jel] Pelte kıvamında madde. Jöle.

GELDİAY [Remzi Geldiay] Prof. Dr. Remzi Geldiay (1919-1989). Ege Üniversitesi-Fen Fakültesi Hidrobiyoloji Enstitüsü kurucu öğretim üyelerindendir. Curt Kosswig’in öğrencisidir. İngilizce ve Fransızca bilen Geldiay Türkiye’de deniz biyolojisinin gelişmesine önemli katkılar sağlamış bir bilim adamıdır.

GEN. (abbrev.) [cins, gen.] ® Genus.

GEN. ET SP. NOV. (abbrev.) [yeni cins ve tür] ® Genus et species nova.

GEN. NOV. (abbrev) [yeni cins] ® Genus novum.

GEN. REV. (abbrev.) [iade cins adı] ® Genus revivisco.

GENDER LIMIT [cinsiyet sınırlaması] Cinsiyetine göre balıkçılıkta korunan balık. Genellikle yumurtlama dönemindeki dişi.

GENECOLOGY [genekoloji] Bitki populasyonlarının kalıtsal bileşenleri ve yaşamalan ilişkilerini ele alan ekoloji. ® Autecology (autekoloji). ® Ecology (ekoloji). ® Synecology (sinekoloji). ® Demecology (demekoloji).

GENERA [cinsler] Cins’in çoğulu. ® Genus.

GENERAL CHARACTERISTIC OF TURKISH FISHERY [Türkiye balıkçılığının genel özelliği] Türkiye Avrupa Birliği üyesi olmadığından balıkçılık düzenlemeleri de henüz Ortak Balıkçılık Politikası çerçevesinde ele alınmamaktadır. Avrupa Birliği üyeleri, genellikle kıyıdan 12 deniz mili açığa kadar uzanan kesimi, ‘Münhasır Balıkçılık Kuşağı’ (Exclusive Fishing Zone - EFZ) olarak kullanmaktadırlar. Türkiye uluslararası Münhasır Ekonomik Kuşak sözleşmesine Ege Denizi’nin özel konumu nedeniyle imzalamamıştır. Bu çerçevede AB’ce kabul edilmiş olan 12 millik ‘münhasır Ekonomik Kuşak’ uygulaması da tartışmalı olup Türkiye açısından sonuçlanmamıştır. Bunların ötesinde kıyısal sınır dışında kalan alanlarda diğer AB üyesi ülkeler balıkçılık faaliyetinde bulunabilmektedirler. AB üyesi olmayan ülkeler ancak antlaşmalar çerçevesinde bu alanlardan yararlanabilirler. Bu bağlamda kıyısal alan dışında kalan bir çok kesim, eğer önemli yumurtlama ve büyüme alanları iseler, balıkçılık faaliyetine ayrıca kapatılabilmektedir. Türkiye Karadenizdeki münhasır ekonomik kuşak hariç henüz hükümranlık alanı dışında (uzak mesafede) önemli sayılabilecek bir balıkçılık faaliyeti göstermemektedir. Bu yönüyle zamanla kullanılan teknelerin boyutları artmış olsa bile Türkiye balıkçılığının genel özelliği kıyısal olmasıdır.

GENERAL HARDNESS (GH) [genel sertlik] Genel, toplam sürekli su sertliği. Ca, Mg ve diğer iyonların yığını (konsantrasyonu) ölçüsüdür ve 1 derece 17.9 mg/l’ye eşittir.

GENERATION [kuşak, döl, jenerasyon] Kuşak, nesil. Balıkçılık biyolojisinde ana-babaların ortalama yaşı.

GENERITYPE [generitip] ® Genotype.

GENEROTYPE (TYPE-SPECIES) [tiptür, generotip] Cinsi belirleyen tipik tür. Aynı kalıtsal özelliğe sahip birey ya da bireyler. Bir cins (genus) altında birçok tür yer alabilir ama taksonomide cins bir tiptür ile betimlenir.

GENETIC [kalıtımbilim, kalıtsal, genetik].

GENETIC DRIFT [kalıtsal sürüklenme] Küçük izole populasyonda kalıtsal birim malzemenin değişmeye (mutasyona) ve seçilmeye yol açmadan rastgele değişmesi.

GENETIC POLLUTION [kalıtsal kirlilik, genetik kirlilik] Balık çiftliklerinden kaçan balıkların doğadaki yabani olanlarla çiftleşmesi sonucu daha dayanıksız kalıtsal malzemeyi yabani stoklara aşılaması.

GENITALIUM [gonopodyum] ® Gonopodium.

GENOM [genom] 1- Atmık ve yumurtada bulunan kromozomların hepsi.

GENOM [genom] 2- Canlıların sahip olduğu genlerin tümü. Haploid genom ve diploid genom olarak ayırt edilebilirler. Diploid genom döllenmede erkek ve dişiden gelen haplid genomların birleşmesinden oluşur.

GENOM [genome] 3- Gözenin (hücrenin) düzgün işlemesi için gerekli olan minimum kromozomlar seti.

GENOTYPE (GENERITYPE) [genotip] 1- Genetik özellik.

GENOTYPE [genotip] 2- Canlının kalıtsal yapısı.

GENOTYPE [genotip] 3- Dişi ve erkekten gelen genomların (kromozomların) birleşmesi yani diploid 2N kromozom sayısına eşit kalıtsal yapı.

GENUS (pl. GENERA) [cins(ler)] 1- Türün üstünde, (alt) ailenin altında yer alan canlılar grubu. Örnek; Bothus, Solea, Trachurus, Zeus.

GENUS (pl. GENERA) [cins] 2- Canlıların sınıflandırılmasında birbirine çok benzeyen türler topluluğunu barındıran grup.

GENUS ET SPECIES NOVA (GEN. ET SP. NOV.) [yeni cins ve tür] Yeni bulunan cins ya da türü belirtme ve önermede kullanılan terim.

GENUS NOVUM (GEN. NOV.) [yeni cins] Yeni tanımlanan türü belirtme ve önermede kullanılan terim.

GENUS REVIVISCO (GEN. REV.) [iade cins adı] Yeniden gözden geçirilen ve eski haline iade edilen cins adı.

GEO- [yer, jeo-] Örnek; Jeoloji (geology)-Yerbilim.

GEOCHEMISTRY [jeokimya] Yerkürenin kimyasal yönden incelenmesi.

GEODESY [arzbilim] Yeryüzü biçim ve büyüklüğünü inceleme bilimi. Arazi ölçme bilgisi.

GEODESY [jeodezi] Yerbilimin (jeolojinin), yerküredeki şekillerin kesin coğrafik konumlarını belirleyen bilim dalı. Buna yeryüzü bilimi ya da arzbilim de denilmektedir

GEOECOTYPE [jeoekotip] Yerekotip. Sınırlı, yerel bir yaşamalana doğal seçilmeyle uyum sağlamış populasyon. Taksonomiyle ilgisi yoktur.

GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEM (GIS) [coğrafi bilgi sistemi] Yerel ya da bölgesel çalışmalarda sonuç ya da planların görsel olarak sunulabildiği bilgisayar temelli grafik programlar.

GEOGRAPHICAL SPECIATION [coğrafi evrilme] Coğrafi uzaklık, ayrılık (yalıtılmışlık, izolasyon) süreci sonucu evrilme.

GEOLOGIC MAP [jeolojik harita] Karasal oluşumları (fay hatları vb’ni) diğer fiziksel özellikler ve dağılımlarıyla gösteren harita.

GEOLOGICAL OCEANOGRAPHY [jeolojik oseanografi] Deniz ve okyanusları jeolojik yönden inceleyen dal.

GEOMAGNETISM [jeomanyetizma] Yer manyetizması.

GEOMORPHOLOGY [yerbiçimbilim, jeomorfoloji] Jeomorfoloji. Yerküredeki engebeleri ve aşınım olaylarını inceleyen bilim.

GEOPHAGY [jeofaj] Yer (toprak) yiyen.

GEOPHYSICS [jeofizik] Yerkürenin fiziksel olaylarını ve bileşenlerini inceleyen bilim dalı.

GEOSPHERE [yerküre, jeosfer] Yeryüzünün katı ve cansız bölümü. Yerkürenin atmosfer (havaküre), hidrosferden (suküre) ayrılan katı kısmı ya da bu üç tabakanın bileşimi.

GEOSTROPHIC CURRENT [jeostrofik akıntı] Dünyanın ekseni etrafında dönmesi (Corilois etkisi) ile buna dik yerçekiminin dengelenmesiyle yön değiştiren yatay okyanus akıntısıdır. Bu akıntılar eşbasınçlara (isobarlara) paralel yönde olup yüksek basınç merkezlerinde saat yönünde ve alçak basınç merkezlerinde ise saat yönünün tersi yönündedir. Güney yarımkürede ise verilen yönlerin tersi geçerlidir.

GFCM (abbrev.) [Akdeniz Balıkçılık Genel Konseyi] General Fisheries Council of the Mediterrranean. FAO’nun Akdeniz’deki koludur.

GH (abbrev.) [genel sertlik] ® General hardness.

GHOST CARP [hayalet sazan] Beyaz görünüşlü sazan balığı (Cyprinus carpio).

GHOST FISHING [hayalet avcılık] Iskartaya ayrılarak atılmış ya da kazaen kaybedilmiş bir ağın avı.

GHOST NET [hayalet ağ] Kötü hava ya da ihmal nedeniyle yitirilmiş pasif balıkçılık ağı. ® Drift net (sürüklenme ağı).

GIANT GOBY [yuvarlak kayabalığı, kocabaşkaya, kovit balığı, kayabalığı] ® Gobius cobitis.

GIBBOSUS [gibbous] Kambur, eğik.

GIBRALTAR [Cebelitarık Boğazı] Afrika ve Avrupa kıtalarını ayıran ve Akdeniz ile Atlas Okyanusu’nu birleştiren genişliği 15 km ve derinliği 350 m olan boğaz. Gades boğazı adıyla da anılır.

GILL [solungaç] 1- Balıkların çiftli solunum organı. Kafanın arka tarafında solungaç yayı üzerinde ipliksi uzantılarla kaplıdır. Kandaki gazların çevredeki su arasındaki değiş tokuşunu sağlar.

GILL [solungaç] 2- Suda yaşayan hayvanların solunum organı.

GILL ARCH [solungaç yayı] Solungaçların kıkırdağımsı iskelet desteği. Üzerinde ipliksi uzantılar ile tırmıksı çıkıntılar bulunur. Bu çıkıntılar lemikli balıklarda (Teleostei) çoğunlukla 4 fakat daha çok da olabilir. Örnek; Cyclostomata’da 16 adet.

GILL CAVITY [solungaç boşluğu] Solungaçların bulunduğu alan.

GILL CHAMBER [solungaç odacığı] Kafanın her iki tarafında ve arka kısmında solungaç kapağı ve zarıyla örtülü kısım.

GILL CHAMBER BROODER [solungaç odacığında kuluçkalayan] Yumurtalarını solungaç boşluğunda kuluçkalandıran balık.

GILL CLAMP [solungaç markası] Solungaç kapağına sıkıştırılarak takılan atkı tipi, kıskaçlı işaret. ® Carlin tag (Carlin markası) ® Lea tag (Lea markası). ® Petersen tag (Petersen markası). ® Pop-up tag (pop-ap marka). ® Hot branding (sıcak-dövme marka). ® Cold branding (soğuk-dövme marka). ® Spaghaetti tag (spagetti markası). ® Visible implant tag (görünür ekme marka). ® Visible implant elastomer tag (görünür elastik ekme marka).

GILL COVER [solungaç kapağı, kapak, operkulum] Kafanın her iki tarafında solungaçları örten vücut kısmı ve parçaları.

GILL FILAMENT [solungaç ipliği] Solungaç yayı üzerinde sıralanmış yumuşak, kırmızı ipliklerdir. Gaz değiş tokuşunu sağlarlar.

GILL NET [solungaç ağı] Üstteki mantar yaka ve alttaki kurşun yaka ile bir perde gibi kıyıya çaprazi olarak çeşitli derinliğe yerleştirilen bu av aracında ağ göz genişliği avlanan balık boyunu belirler. Avlama prensibi balıkların hareket halindeyken ağa çarparak kafalarının solungaç yarığına kadar ağın gözüne geçip balığın kurtula-mamasına dayanmaktadır.

GILL NET SELECTION [solungaç ağında seçme] Belirli göz genişliğine sahip bir solungaç ağıyla avlanan bir türe ait balıkların o bölgedeki aynı türden olan balıkların boy dağılımına oranı (Solungaç ağındaki balıkların boy dağılımı/Bölgedeki balıkların boy dağılımı) olup bir çan eğrisi şeklindenir. ® Selection (seçme).