P [son güncelleme 27 Haziran 2008]

P1 (kısaltma) [P1] Göğüs yüzgeci.

P2 (kısaltma) [P2] Karın yüzgeci.

PAÇOZ BALIĞI [flathead mullet] ® Mugil cephalus.

PAGELLUS ACARNE (KIRMA MERCAN, KIRMAMERCAN BALIĞI, YABANİ MERCAN) [axillary seabream] Tabanyüzücü (bentopelajik) ve okyanusgöçerdir (okyanodromdur). 500 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL= 45 cm olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Erinler değişik zemin üzerinde daha çok 40-100 metre derinliklerde, gençleri kıyıya daha yakın bulunur. Etotoburdur (omivordur) fakat hayvansal gıdayı tercih eder.

PAGELLUS BOGARAVEO (MERCAN, MANDAGÖZMERCAN BALIĞI, MANDAGÖZ MERCAN) [blackspot seabream] Tabanyüzücü (bentopelajik) olup 700 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=90 cm ve ağırlığı 4 kg kadar olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Değişik yapılı tabanda bulunur. Etotoburdur (omnivordur) fakat hayvansal besini tercih eder. Tezerlik (protandri) gösterir yani önce erkek, sonra 20-30 cm boylarında dişi olur.

PAGELLUS ERYTHRINUS (MERCAN, KIRMA, MERCAN BALIĞI, KIRMA MERCAN) [common pandora] Tabanyüzücü (bentopelajik) olup 300 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=70-80 cm ve ağırlığı 3 kg’dan fazla olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Kıyısal kesimde farklı zemin üzerinde bulunur. Kışın derine iner. Etotoburdur (omnivordur) fakat hayvansal besini tercih eder. Tezdişi (protogir) erseliktir (hermafrodittir). Dişiler 3 yıl sonra ya da @20 cm boydan sonra erkek olur.

PAGRUS AURIGA (ÇİZGİLİ MERCAN) [redbanded seabream] Okyanusgöçer (okyanodrom) ve tabanyüzücüdür (bentopelajiktir). 170 m derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=90 cm’den büyük olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Sert zeminde yaşar.

PAGRUS CAERULEOSTICTUS (TRANÇA, YALANCI TRANÇA, ANTENLİ MERCAN) [bluespotted seabream] Okyanusgöçer (okyanodrom) ve tabanyüzücüdür (bentopelajiktir). Acısuya girer ve 200 metre derinliğe kadar rastlanır. Boyu TL=100 cm’den fazla olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Sert zeminde yaşar. Gençleri kıyıya yakın dururken erinler derindedir. 2 yılda erinleşir. Yumurtlama göçü kıyıya koşuttur (paraleldir). Kesintili olarak ilkbahar ve sonbaharda yumurtlar.

PAGRUS PAGRUS (MERCAN, MERCAN FANGRİ, SİNAGRİT, TRANÇA BALIĞI, FANGRİ, MERCAN BALIĞI) [common seabream] Okyanusgöçerdir (okyanod-romdur). 0-250 metre derinliklerde rastlanır. Boyu 91 cm ve ağırlığı 8 kg kadar olabilir. Ticari balıkçılığı ve yetiştiriciliği yapılmaktadır. Kaba çakıllı, kayalık ve kumlu tabanda bulunur. Soyu tehlike altındaki türler içerisinde yer almaktadır.

PAH (kısaltma) [Polycyclic Aromatic Hydrocarbons] Polisiklik aromatik hidrkarbonlar. Çevresel kirleticiler olarak balık ürünlerinde bulunan az miktarlardaki poliaromatik hidrokarbon. Yüksek değerler, petrol ve petrol ürünleri kirliliğinden gelmektedir. Bazı PAH’lar kansorejendir. Tütsülenmiş balıkta tütsülenmemiş olandan bir kaç kat (10 kat) daha fazla olabilir.

PALA [wash, blade] Küreklerin enli ve yassı kısmı.

PALAEMON SERRATUS (KÜÇÜK KARİDES, TEKE) [common prawn] Yüzen kabuklulardan olup rengi pembemsidir. Kırmızı benek ve çizgileri vardır. Gözleri arasında dikkati çeken, yukarı kıvrık uzantısı (rostrum) vardır. İlk beş bölmede (segment) kenarlardan yassı, yüzme ayakçıkları bulunur. Göğüsteki (toraks) ilk üç uzantı beslenme amaçlı değişime uğramıştır. Kayalık kıyılarda barınır.

PALAMAR [backstrop] 1- Kapı ile ağ arasındaki halat. Dip trolünde bu bağlantı için kalın, çoğunlukla kurşunlu halat kullanılırken orta su trolünde galvanizli çelik halat(lar) kullanılmaktadır.

PALAMAR [warp, hawser] 2- Gemi ve tekneleri bağlamada kullanılan kalın halat.

PALAMAR ŞAMANDIRASI [moorning buoy] Gemilerin limanda yer işgal etmemek için baştan ve kıçtan bağlandıkları şamandıra.

PALAMARCI [hawser] ® Çımacı.

PALAMUT [Atlantic bonito] 1- ® Sarda sarda.

PALAMUT [skipjack tuna] 2- ® Katsuwonus pelamis.

PALAMUTVONOZU [Atlantic bonito] ® Sarda sarda.

PALANGA [fish tackle] 1- Torbadaki balıkların boşaltılmasında kullanılan (tek ya da çift dilli) makaralı düzenek.

PALANGA [tackle, jigger] 2- Ağır malzemeyi çift taraflı konulmuş (tek ya da çift dilli) makaralarla kaldırmak için kullanılan düzenek.

PALANGA DİREĞİ [gin pole, stout pole] ® Bumba. ® Bum.

PALASKA BALIĞI [silver scabbardfish] ® Lepidopus caudatus.

PALAT [palate] Ağız tavanı. Damak

PALEOEKOLOJİ [paleoecology] Soyu tükenmiş canlıların günümüzde yaşayanlarla ilişkisini ve evrim sırasındaki fiziksel koşulları inceleyen bilim dalı.

PALEOİHTİYOLOG [palaeoichthyologist] Fosil balıkları inceleyen bilim insanı.

PALEOKLİMATOLOJİ [paleoclimatology] Jeolojik süreçlerdeki (geçmiş) iklimselliğin incelenmesi.

PALEONİSKOİT PUL [paleaoniscoid scale] ® Ganoit pul.

PALEONTOLOJİ [paleontology] Yerküredeki eski yaşam ya da eski yaşamdan kalanları (fosilleri) inceleyen bilim.

PALEOSEN [Palaeocene] Tersiyer dönemde jeolojik çağ. 65-54 milyon yıl öncesi dönem.

PALEOZOİK [Paleozoic, Palaeozoic] Kambriyen, Ordovisyen, Silur, Devon, Karbonifer ve Permiyen dönemlerini içine alan jeolojik dönem. 570-245 milyon yıl öncesi dönem.

PALEYOSEN [Paleocene] Jeolojik çağ. 65-55 milyon yıl öncesinde kuşlar ve ilkel memelilerin ortaya çıktığı dönem.

PALINURUS [rock lobster, spiny lobster, languste] ® Böcek.

PALUDARYUM [paludarium] Kuru karasal kısmı ile suyu olan akvaryum.

PAMUK BALIĞI [blue shark] 1- ® Prionace glauca.

PAMUK BALIĞI [sand tiger shark] 2- ® Carcharias taurus.

PAMUK BALIĞI [smalltooth sand tiger] 3- ® Odontaspis ferox.

PAMUKÇUK BALIĞI [silvery cod] ® Gadiculus argenteus argenteus.

PAN [pan] 1- Doldurma, sığ havuz ya da göl.

PAN- (önek) [pan-] 2- Her, hepsi, tüm. Pankromatik (panchromatic)-Her renkten ışığa tepki veren.

PANDORİNA [Pandorina] Onaltı hücreden oluşan kamçılı canlı.

PANEL [panel] Birleştirilmiş ağ parçalarından (pafta) oluşan ağ.

PANKREAS HASTALIĞI [pancreas disease] Denizel evredeki alabalıkgillerde pankreasın bozulmasına (yozlaşmasına) ve bu yolla yüksek ölümlere neden olan viral hastalık.

PANMİKTİK POPÜLASYON [panmictic population] Tüm bireylerin çiftleşmeye eşit hazırlıklı olduğu popülasyon.

PANTURICHTHYS FOWLERI (?) [?] Tabansaldır (demersaldır) ve 25-60 metrelerde rastlanır. Tür hakkında mevcut bilgi azdır.

PAP [pup] Fok bebeği, fok yavrusu. Köpek balığı yavrusu.

PAPAĞAN BALIĞI [parrotfish] 1- ® Sparisoma cretense.

PAPAĞAN BALIĞI [pearly razorfish] 2- ® Xyrichtys novacula.

PAPAĞANBALIĞIGİLLER [Scaridae, parrotfishes] Tropik bölgede ve mercan resiflerinde yaşayan levreksiler (Perciformes) takımından bir deniz balıkları ailesidir. Papağan balıkları 10 cins ve 80 türü kapsar. Papağan gagasına benzer ağız yapılarıyla çoğunlukla yosunlarla (alglerle) beslenirler. Ancak birçok diğer besini de alırlar. En küçükleri TL=1.5 cm ve en büyükleri TL=20 cm olabilir. En çok 70 m derinliğe kadar rastlanırlar. Erkek ve dişilerin renkleri farklıdır. Gençlerin rengi değişkendir. IP (başlangıç) evresi geçirirler. Baskın erkek kaybolursa, haremdeki dişilerden biri eşey değiştirir ve TP (uç erkek) evresi rengini alır. Su kolonunda yumurtlarlar. Yumurtalar zamanla çöker ve kuluçka evresi sonuna kadar tabanda kalır.

PAPAZ BALIĞI [damselfish] ® Chromis chromis.

PAPİLLA [papilla] Meme ucu gibi küçük etsi kabarcık.

PAR [parr] ® Parmakboy.

PAR İMİ [parr mark] Genç alabalıkgil bireyinin vücudunun yan taraflarındaki koyu leke.

PAR LEKESİ [parr mark] ® Par imi.

PARA- (önek) [para-] Yanında, yan tarafında. Paranükleus (paranucleus)-Çekirdeğin yanındaki küçük çekirdek.

PARABLENNIUS GATTORUGINE (BANTLIHOROZBİNA BALIĞI, HOROZBİNA) [tompot blenny] Tabansaldır (demersaldır) ve göçmez. 3-32 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=39 cm olabilir. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Alacakaranlıkta aktiftir. Birçok dişinin yumurtasını erkek korur. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS INCOGNITUS (HOROZBİNA) [?]Tabansaldır (demersaldır). Boyu TL=6.5 cm olabilir. Kayalık kıyıda, sığ suda bulunur. Etotoburdur (omnivordur). Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS ROUXI (HOROZBİNA) [?] Tabansaldır (demersaldır). Boyu TL=8 cm olabilir. Sığ sularda bulunur. Işıklı kayalıklar ve kaba çakıllı yerlerde rastlanır. Erkekleri dar yarık ve çukurlarda durur. Bulunduğu yerden çıkar ve geri girer. Dikey yüzer. Düşmanlarını ağzını açarak, yanını göstererek ve çarparak korkutur. Dişi erkeğin bulunduğu kovuğa yumurta bırakır. Yumurtaları erkek korur. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS SANGUINOLENTUS (HOROZBİNA) [rusty blenny] Tabansaldır (demersaldır). Göç etmez. Boyu TL=20 cm olabilir. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Yosunla (algle) kaplı ışıklı kayalıklarda bulunur. Yumurtalar tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS TENTACULARIS (KAHKÜLLÜHOROZBİNA BALIĞI, HOROZ-BİNA) [tentacled blenny] Tabansal (demersal) olup 3-15 metrelerde rastlanır. Boyu TL=15 cm olabilir. Balıkçılığı yoktur. Kumlu zeminde bulunur. Yarıklarda saklanır. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARABLENNIUS ZVONIMIRI (HOROZBİNA) [Zoanimir's blenny] Tabansaldır (demersaldır). 6 metre derinliğe kadar yayılır. Boyu TL=7 cm olabilir. Kayalık altı ya da mağara gibi hafif aydınlık kesimlerde bulunur. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır. Çökel ya da yosunlar (algler) üzerindeki malzemeyle (periphyton) beslenir.

PARAKETA [speed log] ® Parakete.

PARAKETE [setline] 1- Çok oltalı av aracı.

PARAKETE [speed log] 2- Gemi ya da teknenin hızını ölçen alet.

PARALEL EVRİM [parallel evolution] ® Koşut evrim.

PARALEL HAVUZLAR [parallel ponds] ® Koşut havuzlar.

PARALIPOPHRYS TRIGLOIDES (HOROZBİNA) [?] Tabansaldır (demer-saldır). Kayalık kıyıda bulunur. Su dışında kayaların üstünde durabilir. Su dışında durduğunda hava solur. Gece aktiftir. Boyu TL=13 cm olabilir. Yumurtaları tabansal (demersal) olup yapışkandır.

PARAMECIUM [Paramecium] Terliksi hayvan.

PARAMESYUM [Paramecium] ® Paramecium.

PARAMETRE [parameter] Türkçe karşılığı değişken ya da değiştirge’dir. Daha çok değişken olarak anlaşılmakta ve kullanılmaktadır. Bir stok ya da popülasyonun bazı özelliklerini tanımlayan bir ölçüm değerini, bir sabiti, gerçek bir sayıyı belirtmek için kullanılabildiği gibi sanal (imaginary) olarak ta kullanılabilmektedir.

PARAMORF [paramorph] Bir türün çevresel etkiler nedeniyle değişiklik gösteren ancak kalıtsal yapısı değişmeyen grubu.

PARAPATRİK [parapatric] Komşu fakat kesişmeyen dağılımlar.

PARAPODYUM [parapodium] Çokkıllı halkalı solucanlarda yürüme görevi yapan ve halkaların dış yanında yer alan tüpsü uzantı.

PARAROSTRUM [pararostrum] Otolitin ön ucu.

PARAZİT ERKEK [parasitic male] ® Asalak erkek.

PARAZİTİZM [parasitism] ® Asalaklık.

PARAZİTOLOJİ [parasitology] Aslak bilimi.

PARÇACIK BOYU [particle size] Uluslararası Wentworth-Udden ölçütlerine göre çökellerdeki (sediman) tane boyu aralıkları şunlardır:

Boy aralığı	Parçacık adı		Boy aralığı	Parçacık adı
>256 mm	[boulder]	Kaya	1/16-2 mm	[sand]	Kum
64-256 mm	[cobble]	Kaba taş	1/256-1/16 mm	[silt]	Balçık
4-64 mm	[pebble]	Çakıl taşı	<1/256 mm	[clay]	Kil
2-4 mm	[gravel]	İnce çakıl

PARÇACIK İZLEME MODELİ [particle trajectory model] Atmosfer taşınım modellerinde parçacıkların gidiş yollarını izlemede kullanılan model.

PARÇACIK MADDE [particulate matter] Su ya da havada asılı durabilen, görünmeyen parçacıklar.

PARÇACIKLA BESLENME [particulate feeding] Yem olan zooplankton ya da balığı tek tek avlayıp yeme.

PAREXOCOETUS MENTO (UÇANKEFAL BALIĞI, UÇAN BALIK) [African sailfin flyingfish] Yüzücü (pelajik), okyanusgöçerdir (okyanodromdur). 0-20 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=12-13 cm olabilir. Ticari balıkçılığı önemsizdir. Kızıldeniz’den Akdeniz’e göçerek yerleşmiştir. Sudan çıkarak su üstünde süzülebilir.

PARLAMA [slick] Balık sürüsünün yüzeyin altında beslendiğinin göstergesidir. Su yüzeyi yağlı, dışkılı, balık artıklarını içeren parıldayan bir filmle kaplanır. Örnek; beslenmekte olan lüfer balığı (Pomatomus saltator).

PARMAKBOY [fingerling] 1- Cinsi olgunluğa ulaşmamış, bir yaşından küçük, kabaca bir parmak boyunda, ya da pazar boyuna ulaşmamış herhangi bir balık.

PARMAKBOY [parr, samlet, skegger] 2- Denize göç öncesindeki genç som balığı ya da alabalık.

PARMAKBOY HAVUZU [fingerling pond] Birinci büyüme yılında, semirtme havuzuna konulmuş balık yavruları.

PAROPHIDION VASSALI (SARIKAYIŞ BALIĞI) [?] Işınlı-yüzgeçlilerden (Actinopterygii) olup Ophidiidae ailesine ait boyu TL=30 cm kadar olabilen denizde tabansal (demersal) bir türdür. Balıkçılığı yoktur. Sahanlık alanının derin kesimlerinde rastlanır. Doğu Atlas Okyanusu ve Akdeniz’de yaşar.

PARTENOGENEZ [parthenogenesis] ® Döllemesiz çoğalma. ® Döllemsiz çoğalma.

PARTİKÜL [particle] Tanecik.

PAS HASTALIĞI [rust disease] Deriye paslanmış görünümü veren bulaşıcı balık hastalığı.

PASAJ [passage] ® Geçit.

PASİF ARAÇ [passive gear] Suya bırakılan ve aktif hareket ettirilmeyen av aracı.

PASİF BALIKÇILIK [passive fishing] Hareket halinde olmayan av aracıyla (fanyalı, fanyasız ağlar) yapılan avcılık.

PASİFİK OKYANUSU [Pacific Ocean] ® Büyük Okyanus.

PASLANMA [corrosion] ® Aşınma.

PAŞA BARBUNU [goldband goatfish] ® Upeneus moluccensis.

PAŞA BARBUNYASI [goldband goatfish] ® Upeneus moluccensis.

PAŞABARBUNYASI BALIĞI [goldband goatfish] ® Upeneus moluccensis.

PAT- (önek) [path-] Istıraplı. Hastalıklı. Örnek; patolojik (pathological)-hastalıklı.

PATELLA [patella] 1- Diz kapağı.

PATELLA [Patella] 2- Yassı koni biçimli kabuğu olan Patella, Patelloidea üstailesi, Patellidae ailesinde bir salyangoz cinsidir. Kayalık kıyı kesiminde bulunur. Kayalar üzerindeki deniz yosunlarıyla (alglerle) dişli dilini kullanarak ve zik-zak hareketleri yaparak beslenir. Bazı türleri 0-6 m derinlikler arasında yayılır.

PATELLA [patella] 3- Örümceklerde üstbacak ile altbacak (kalça) arasındaki parça.

PATLAKGÖZ MERCAN [large-eye dentex] ® Dentex macrophthalmus.

PATOJEN [pathogen] Hastalık yapan.

PATRİARKAL [patriarchal] Ataerkil.

PAVURYA [e