L [son güncelleme 10 Haziran 2008]

L_¥ (kısaltma) [L_¥] Balığın sonsuz sürede ulaşabileceği sonuşmaz (asimptotik) uzunluğu.

LA NIÑA [La Niña] Küçük kız. ® El Niño.

LABİRENT [labyrinth] 1- ® İçkulak.

LABİRENT [labyrinth] 2- Dalyan tipi tuzaklarda balığın yönlendirildiği ve içinden balığın çıkamamağı düzen, set, çit.

LABRADOR AKINTISI [Labrador current] Kuzey Atlas Okyanusu’nda Baffin Adası Akıntısı’nın güneye devamı olup Hudson Boğazı’ndan sahanlık eğimini izleyerek Grand Bank’a kadar ilerler. Soğuk kutup sularını sıcak Gulf Stream akıntısı menderesine ulaştırır ve onunla karışır. Akıntı hızı saniyede 0.3-0.5 metredir. Akıntı genişliği 100 km ve derinliği 1500 m kadardır.

LABRIDAE [wrasses] ® Lapinagiller.

LABRUS BERGYLTA (KİKLA, LAPİN, OT BALIĞI) [ballan wrasse] Sığda 1-50 metrelerde bulunur. Boyu TL=66 cm ve ağırlığı 4.5 kg kadar olabilir. Balıkçılığı kişisel tüketim düzeyindedir. Mercan resifleriyle ilişkilidir. Bütün bireyler dişi doğarlar fakat 4-14 yaşlarında cinsiyet değiştirirler. Erkeğin su yosunlarından (alglerden) yaptığı çukurca yere 1 ya da daha çok dişi yumurta bırakır.

LABRUS MERULA (LAPİN, ÇİL BALIĞI, LAPİNA, OT BALIĞI) [brown wrasse] Mercan resifleriyle ilişkilidir. Boyu TL=55 cm kadar olabilir. 17 yıl kadar yaşar. Balıkçılığı kişisel ihtiyaç düzeyindedir. Bazen sürü oluşturur, yaşlandıkça tek gezer. 2 yılda erinleşir.

LABRUS MIXTUS (LAPİN, ÖRDEK BALIĞI, LAPİNA, OT BALIĞI) [cuckoo wrasse] Göçmen değildir. Boyu TL=45 cm ya da biraz daha büyük olabilir. 17 yıl yaşar. Balıkçılığı kişisel tüketim düzeyindedir. 2-200 metre derinliklerde rastlanabilir ama daha çok 40-80 metre derinliklerde bulunur.

LABRUS VIRIDIS (KARADENİZ GUBAN, ÇİL BALIĞI, YEŞİLLAPİN BALIĞI, LAPİNA, LAPİN, OT BALIĞI) [?] Mercan resifleriyle ilişkilidir. Boyu TL=55 cm kadar olabilir.

LAÇKA [loose] Boşalmış, gevşemiş.

LAGENA [lagena] Diğer balıklarda genellikle küçük fakat sazangillerde (Cyprinidae) en büyük otolitin (asteriscus) bulunduğu kısım.

LAGOCEPHALUS LAGOCEPHALUS LAGOCEPHALUS (MAVİBALON BALIĞI, BALON BALIĞI) [oceanic puffer] Tabanyüzücü (bentopelajik) ve okyanus-göçerdir (okyanodromdur). Boyu TL=61 cm ve ağırlığı 3 kg civarında olabilir. 10-475 metrelerde rastlanır. Öncelikle denizde yüzücü (pelajik) olup acısuya da girer. Balıkçılığı vardır. Ağılıdır (zehirlidir) ve yenmemelidir.

LAGOCEPHALUS SPADICEUS (BALON BALIĞI) [half-smooth golden pufferfish] Tabansal (demersal) okyanusgöçerdir (okyanodromdur). Acısuya girer. Balıkçılığı yoktur.

LAGÜN [lagoon] ® Deniz kulağı.

LAHOZ [blacktip grouper] 1- ® Epinephelus fasciatus.

LAHOZ [dogtooth grouper] 2- ® Epinephelus caninus.

LAHOZ [white grouper] 3- ® Epinephelus aeneus.

LAHOZ BALIĞI [white grouper] ® Epinephelus aeneus.

LAKAP [nomen triviale (nom. triv.), trivial name, ordinary name, common name] Yaygın bilinen ad. Örnek; i) Linne ya da bir başkası tarafından verilmiş ad. ii) Ülkede yaygın kullanılan ad.

LAKERDA [lakerda, salted tunny] Tuzlanarak hazırlanmış balık. Tuzlu balık.

LAMARCK [Lamarck] Jean-Babtiste Pierre Antoine de Monet, Chevalier de Lamarck. Fakir bir soylunun 11. çocuğudur (1744). 1766’da tıp ve botanik öğrenimine başlamıştır. Jean-Jacques Rousseau’nun teşvikiyle her yönüyle Linné’nin sınıflandırmasına uymayan Fransa florasını (Flore Française) yayınlamıştır. Daha sonra doğa tarihi müzesinde çalışmaya başlamıştır. Orada omurgasız hayvanlar ile Annelida, Arachnida, Crustacea, Infusoria ve Tunicata hayvan sınıfları kavramlarını getirmiştir. Fizik, kimya, jeoloji, iklimbilim ve biyoloji konularında da çalışan Lamarck profesörlük ünvanını 1818’de almıştır. Kör ve yoksul olarak Pariste ölmüştür (1829). 1800’den önce türlerin sabit olduğu görüşündeydi. Daha sonra türlerin değiştiği görüşünü benimsemiştir. 1809’da yayınlanan zooloji felsefesi (Philosophie Zoologique) adlı kitabında şu görüşlere yer vermiştir. Her tür çevresiyle uyumlu olmak durumundadır. Çevre sürekli değiştiğine göre tür’de dengeyi sağlamak için buna uyum sağlamak ve sürekli değişmek zorundadır. Bunu gerçekleştiremeyen tür ölüm tehlikesi altındadır. Buna dayalı olarak bugün Lamarkizm olarak anılan ve doğruluğu kanıtlanmayan evrimsel görüşü şudur: Organizmalar kullanmadıkları organlarını kaybederler. Buna karşın sürekli kullanılan organ ihtiyaç doğrultusunda gelişir. Gelişen organ bir sonraki kuşağa yeni özellik olarak aktarılır.

LAMARK [Lamarck] ® Lamarck.

LAMBUGA [common dolphinfish] ® Coryphaena hippurus.

LAMELLIBRANCHIATA [Pelecypoda, Bivalvia, bivalve, mussels] ® Midyeler.

LAMİNAR [laminar] Pürüzsüz, katmanlı.

LAMİNARYA [kelp, laminaria] Denizde bulunan esmer su yosunu. Sabit sert malzemeye tutunur. Gövdesi yassı şerit şeklinde olup boyu uzun (15 m kadar) olabilir.

LAMNA NASUS (DİK-BURUNLU HARHARİAS, DİKBURUNKARKARİAS, DİKBURUN) [porbeagle] Yüzücü (pelajik), okyanusgöçerdir (okyanodromdur). 0-715 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=3.5 m ve ağırlığı 230 kg kadar olabilir. Ticari balıkçılığı vardır. Tek, sürü ya da avlanma grupları halinde bulunur. Canlı doğurucudur (ovovivipardır). 1-5 yavru verir. Büyüklüğünün korkutuculuğu insanlar için tehlike yaratır. Eti yenir. Diğer kısımları balık unu yağı ve yüzgeçleri çorba yapımında kullanılır. Soyu tehlikedeki türler içerisinde az riskli sınıfındadır.

LAMNIDAE [mackerel sharks, white sharks] ® Devköpekbalığıgiller. ® Dikburunlugiller.

LAMPANYCTUS CROCODILUS (IŞILDAK BALIĞI) [jewel lanternfish] Okyanusgöçer (okyanodrom) ve derinyüzücüdür (batipelajiktir). 45-1190 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=40 cm kadar olabilir. Gündüz ve gece farklı derinliklerde bulunur. Gelecekte balıkçılık kaynağı olabilir.

LAMPANYCTUS PUSILLUS (?) [?] Okyanusgöçer (okyanodrom) olup derinyüzücüdür (batipelajiktir). Boyu TL=5.5 cm olabilir. 40-850 metre derinliklerde rastlanır. Gece 40-125 m ve gündüz 425-850 m derinliklerde bulunur.

LAMPARA [lampara] Küçük teknelerden kullanılan gırgır ağından küçük torbasız çevirme ağı.

LAMPETRA FLUVIATILIS (NEHİR MİNOGRA BALIĞI, IRMAK TAŞ-EMENİ, DEREBOFA BALIĞI) [European river lamprey] Ticari balıkçılığı önemsiz, ırmakgöçer (potamadrom) tabancıl (bentik) balıktır. Boyu TL=50 cm ve ağırlığı 150 gram olabilir. 10 yıl yaşadığı bilinmektedir. Sonbaharda ırmaklara girer ve 50-100 cm derinliklerde bulunur. Erin bireyler yumurt-lamadan sonra ölür. Kanı ağılıdır (zehirlidir). Yenmeden önce etinin iyice yıkanıp kandan temizlenmesi gerekir.

LANGUST [Palinurus, rock lobster, spiny lobster, languste] ® Böcek.

LAPİLLUS [lapillus] Diğer balıklarda genellikle küçük fakat yayınbalığıgillerde (Siluridae) utriculus’ta yer alan en büyük otolit.

LAPİN [?] 1- ® Labrus viridis.

LAPİN [ballan wrasse] 2- ® Labrus bergylta.

LAPİN [brown wrasse] 3- ® Labrus merula.

LAPİN [cuckoo wrasse] 4- ® Labrus mixtus.

LAPİNA [?] 1- ® Labrus viridis.

LAPİNA [brown wrasse] 2- ® Labrus merula.

LAPİNA [cuckoo wrasse] 3- ® Labrus mixtus.

LAPİNAGİLLER [Labridae, wrasses] Levreksiler (Perciformes) takımı, lapinasılar alt takımının bir ailesidir. Toplam 60 cinsi ve 500 türü barındırır. Denizde yaşayan parlak renkli balıklardır. Bir kısmı akvaryum balığı diğer kısmı yem balığı olarak değerlendirilir. Ağızları öne çıkar. Bazıları ortakçı (komensal) ya da temizleyici olarak yaşar.

LARİNKS [larynx] Gırtlak.

LARSEN ORTASU TROLÜ [Larsen midwater trawl, atom trawl, Larsen trawl, floating trawl, Larsen two boat trawl, two boat pelagic trawl] Kare ağızlı yakasız iki tekne tarafından çekilen ortasu trolü.

LARVA [larva] ® Kurtçuk.

LARVA EVRESİ [larval period, larval stage] ® Kurtçuk evresi.

LARVACEA [?] ® Ekliceler.

LARVİPAR [larviparous] Yumurta değil de kurtçuk (larva) taşıyan. Örnek; Scorpaenidae ailesinden Sebastes.

LARVİVOR [larvivore] Kurtçuk (larva) yiyen.

LARVOFİL [larvophile] Ağzında kuluçkalayan. Örnek; Cichlidae. Dişi, çökele bırakılmış yumurtalardan çıkan yavruları ağzında korur.

LASTİK BOBİN [cookie] Dip trol ağının kurşun yakasının yıpranmasını önlemek ve tabanı karıştırarak balıkları ağın ağzına doğru (korkutarak) yönlendirmek için oto lastiğinden kesilmiş ve bir zincir ya da halata takılmış değirmi halkalar.

LASTİK RESİF [tire reef] Eski otomobil lastiklerinin içi çimento ile doldurularak ağırlaştırılmasından sonra birbirine bağlanarak öncelikle balıklar için oluşturulmuş yapay yaşam alanı.

LATENT [latent] Ortada olmayan, gizli. Yaşam ve fizyolojik aktivite belirtileri görülmeyen.

LATIMERIA [Latimeria] ® Latimeria chalumnae.

LATIMERIA CHALUMNAE [Latimeria] Saçakyüzgeçlilerin (Crossopterygii) eski devirde yaşamış 55 cinsinden yalnız Latimeria cinsinin bir türü günümüze kadar yaşaya gelmiştir. Bu balık 1938’de Güney Afrika’nın doğu kıyısındaki Chalumna Irmağı ağzında yakalanmış ve Latimeria chalumnae adıyla kayda alınmıştır. Madagaskar ile Afrika arasındaki Comoros adalarında bu türe ait popülasyonun bulunduğu böylece belirlenmiştir. İzleyen 60 yıl boyunca bunun bilinen tek popülasyon olduğuna inanılmış fakat İndonezyanın kuzey Sulawasi’deki Manado Tua adasında 1998’de yeni bir birey yakalanmış ve Latimeria menadoensis adıyla yeni bir tür olarak kayda geçirilmiştir. Bir Saçakyüzgeçli (Coelacanth) cinsi olan Latimeria yaşayan fosil olarak anılmaktadır. Çünkü örneği ilk kez elde edilene kadar bu cinsin 80 milyon yıl önce soyunun tükendiği sanılmaktaydı. Bu türün boyu 2.75 m ve ağırlığı 95 kg olabilir. Ömrü 48-50 yıl olabilir. 150-700 m derinliklerde tabanda yaşar. Göçmen değildir. Balıkçılığı yoktur ve uluslararası ticareti yasaktır. Gündüz kabaca 14’ü bir arada mağaralarda saklanırlar. Canlı doğurucudur (ovovivipardır) ve 5-29 yavru verir. Hamilelik 3 yıl sürer. Soyu tehlike altındadır.

LATİMERYA [Latimeria] ® Latimeria chalumnae.

l_c (kısaltma) [length at first capture] ® İlk avlanma boyu.

LD₅₀ (kısaltma) [lethal dose–50] ® Ölümcül doz-50.

LEA MARKASI [Lea tag] İşaret (marka) olarak kullanılan ve oynak bağlantısı olan parçanın balık vücudunun 1. sırt yüzgeci önünde kaslardan bir tel geçirilmek suretiyle bağlandığı bir marka tipidir. ® Carlin markası. ® Petersen markası. ® Pop-ap marka. ® Sıcak-dövme marka. ® Soğuk-dövme marka. ® Solungaç markası. ® Spagetti markası.

LEBISTES RETICULATUS [guppy] Daha çok bu isimle tanınmıştır. Sazangil bir balıktır. Geçerli kabul edilen adı Poecilia reticulata’dır. ® Poecilia reticulata.

LEBİSTESGİLLER (GUPİGİLLER) [Poeciliidae, guppy, molly, platy] Işınlı-yüzgeçliler (Actinopterygii) sınıfı, dişlisazansılar olarak algılanabilecek Cyprinodontiformes takımının canlı doğuran tatlısuda yaşayan bir ailesidir. Aile 39 cinsi kapsamaktadır. Bu gruba canlı doğurucu (vivipar) denmekteyse de bazıları arasında belirgin farklar vardır. Bu ailenin bir grup bireyi dişi döllenmeden önce yumurtalara gerekli bütün malzemeyi sağlar ve bunlar anadan bağımsızdır (lecitrophic). Diğerlerinde ise dişi döllenme sonrasında yeni kuşağın gelişmesi için gerekli malzemeyi sağlar (matrotrophic). Akvaryumda beslenen ve bir kısmının ticaretinin yapıldığı küçük boylu balıkları kapsayan aile bireylerinin birkaç türü doğal sivrisinek mücadelesinde kullanılır.

LEE FENOMENİ [Lee's phenomenon] Yaşlı popülasyonlarda otolit ve pullardaki ilk büyüme halkalarının daha dar olduğu formlara genç popülasyonlardan daha sık rastlanır. Bu ilk yıl içerisindeki büyümenin daha yavaş olduğunu yansıtmaktadır.

LEIOGNATHUS KLUNZINGERI (GÜMÜŞ BALIĞI, EKSİ BALIĞI, ÇITÇIT) [?] Kızıldeniz’den Akdeniz’e yerleşmiştir. Tabansaldır (demersaldır). Boyu TL=12 cm olabilir. Kıyısal kesimde bulunur. Yazın çoğalır.

LEKA [leerfish] ® Lichia amia.

LEKE [spot] ® Benek.

LEKELİ KEDİ BALIĞI [blackmouth catshark] ® Galeus melastomus.

LEKELİ KEDİBALIĞI [blackmouth catshark] ® Galeus melastomus.

LEKELİ MERCAN [striped seabream] ® Lithognathus mormyrus.

LEKELİÇIRÇIR BALIĞI [east Atlantic peacock wrasse] ® Symphodus tinca.

LEKELİDİL BALIĞI [thickback sole] ® Microchirus variegates.

LEKELİELEKTRİK BALIĞI [spotted torpedo] ® Torpedo marmorata.

LEKELİHURMAKAYASI BALIĞI [marbled goby] ® Pomatoschistus marmoratus.

LEKELİKAYABALIĞI [Bucchich's goby] ® Gobius bucchichi.

LEKELİKEDİ BALIĞI [blackmouth catshark] ® Galeus melastomus.

LEKELİKELER [smoothback angelshark] ® Squatina oculata.

LEKELİUYUŞTURAN BALIĞI [spotted torpedo] ® Torpedo marmorata.

LEKESİZ [immaculate] Vücutda renkli nokta, benek, şekil bulunmaması. Beyaz ya da renksiz anlamında.

LENİTİK [lenitic, lentic] Göl, havuz, bataklık ve bunların arasındaki çok yavaş akan ya da durağan sular.

LEPADOGASTER CANDOLII (YAPIŞKAN BALIĞI, ÖRDEK BALIĞI) [connemarra clingfish] Tabansaldır (demersaldır). Boyu TL=8 cm olabilir.

LEPADOGASTER LEPADOGASTER (YAPIŞKAN, ÖRDEK BALIĞI) [shore clingfish] Tabansaldır (demersaldır). Boyu TL=7 cm olabilir.

LEPADOGASTER PURPUREA (ÖRDEK BALIĞI) [cornish sucker] Tabansaldır (demersaldır). Boyu TL=8 cm olabilir. Kayalık ve deniz çayırlı tabanda bulunur.

LEPİDOFAJ [lepidophage, lepidophore] Pulla beslenen. ® Pul yeyici.

LEPİDOFOR [lepidophore] ® Pulyiyen.

LEPİDOLOG [lepidologist] Pulları inceleyen kişi, araştırıcı.

LEPİDOLOJİ [lepidology] Pulbilim. Balıkların pullarını ele alan bilim dalı.

LEPIDOPUS CAUDATUS (KILKUYRUK, ÇATAL KUYRUK, ÇATALKUYRUK BALIĞI, PALASKA BALIĞI) [silver scabbardfish] Derintabansal (batidemersal), okyanusgöçerdir (okyanodromdur). Boyu TL=210 cm ve ağırlığı 8 kg olabilir. 100-600 metre derinliklerde rastlanır. Balıkçılığı önemlidir. Genellikle 100-250 m derinliklerde bulunur. Gece ortasuya göçer. Sürü oluşturur.

LEPIDORHOMBUS BOSCII (PİSİ, BENEKLİ PİSİ) [fourspotted megrim] Tabansaldır (demersaldır). Sığdan derine 7-800 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=45 cm ya da biraz daha büyük olabilir. Balıkçılığı önemsizdir. Yumuşak zeminde bulunur.

LEPIDORHOMBUS WHIFFIAGONIS (PİSİ BALIĞI) [megrim] Derintabansal (batidemersal) olup 100-700 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=60 cm olabilir. Balıkçılığı çok önemlidir. Yumuşak zeminde daha çok 100-400 metrelerde bulunur.

LEPIDOSIRENIDAE [South American lungfish, African lungfish] ® Balçıkbalığıgiller.

LEPIDOTRIGLA CAVILLONE (KIRLANGIÇ) [large-scaled gurnard] Taban-saldır (demersaldır). 50-190 m derinliklerde rastlanır. Boyu TL=20 cm olabilir. Balıkçılığı önemsizdir.

LEPIDOTRIGLA DIEUZEIDEI</